شکست ائتلاف: جدایی اصلاح­‌طلبان از دولت

عدم حضور علی لاریجانی در انتخابات مجلس و آماده شدنش برای انتخابات دور بعدی ریاست جمهوری یکی از مهم ترین نشانه های این اتفاق است. هرچه که باشد، احتمالا اصلاح طلبان بازنده نهایی شکست ائتلاف با دولت خواهند بود. آن ها از خیابان رانده و در سیاست مانده اند.

جدایی اصلاح­‌طلبان از دولت

پایگاه تحلیلی خبری تلکسیران/ مجتبی رحیمی:«آنچه امروز شما را به تکاپوی خستگی ناپذیر برای ائتلاف و در نهایت تهیه بیانیه‌ه­ای تاریخی وادار کرده، همان است که مرا به میدان دشوار رقابت انتخاباتی کشانده؛ بی شک، دل نگرانی از آینده و عبرت از گذشته است». این قسمت­هایی از پیام تشکر حسن روحانی از رئیس دولت اصلاحات در آستانه انتخابات سال 92 است که چکیده تمام دغدغه­‌های دوطرف ماجرا برای یک ائتلاف بزرگ را نشان می دهد.

ائتلافی که با تصمیم شورای مشورتی اصلاح‌­طلبان باعث شد تا «محمدرضا عارف» نامزد اصلی اصلاح­‌طلبان به نفع «حسن روحانی» کناره­‌گیری کند. اتفاقی کم سابقه در سیاست ایران که در نهایت منجربه به پیروزی دولت اعتدال­گرا در انتخابات سال 92 شد. ائتلافی که پس از آن هم ادامه پیدا کرد و اعتدال­گرایان و اصلاح­‌طلبان توانستند سنگر به سنگر مجلس و شورای شهر را تا حدود زیادی از آن خود کنند. ائتلافی که توانست پس از سال­ها یاران هاشمی را به یاران اصلاح طلب نزدیک کند و کابینه حسن روحانی مصداق بارز آن بود. از فردای پیروزی حسن روحانی، اصلاح‌­طلبان تا حدود زیادی دولت را همراه و هم نظر خود یافتند و شاید همین امر باعث شد تا آن­ها بدون هیچ تردیدی در سال 96 هم پشت روحانی صف آرایی کنند و این بار حتی «اسحاق جهانگیری» را هم به عنوان نامزد سایه به کمک رئیس جمهور فرستاند تا ائتلاف اصلاح و اعتدال دوباره پیروز شود.

در طی این سال­ها بزرگترین دستاورد این ائتلاف بدست آوردن برجام و پایان تحریم ها بود و شاید بتوان گفت همین مساله تا حدود زیادی سرنوشت ائتلاف را تعیین کرد. آغاز دور دوم ریاست جمهوری حسن روحانی مصادف شد با خروج پیش بینی ناپذیر دولت آمریکا از برجام، تحریم­ها دوباره آغاز شد و هم زمانی آن با اعتراضات، کم کم ائتلاف را به سوی شکست کشاند. پس از وقایع آبان و تغییر تاکتیک اصلاح‌طلبان در انتخابات مجلس پیش رو به نظر می رسد که این ائتلاف در شکننده­‌ترین حالتش نسبت به شش سال گذشته قرار دارد. از سویی برخی از اصلاح­‌طلبان با درخواست استعفای دولت، عبور از روحانی را کلید زده اند و از سوی دیگر، به نظر نمی­‌رسد دولت تمایل چندانی به بازسازی رابطه خود با اصلاح­‌طلبان داشته باشد. هرچند در این میان شخصیت­های اصلی اصلاح طلب همچنان از دولت حمایت می­کنند و باید دید که در ادامه چه اتفاقاتی رخ خواهد داد.

ریشه‌­های شکست و پیروزی ائتلاف

ریشه‌­های رابطه اصلاح طلبان و دولت اعتدالی حسن روحانی به اواسط دهه هفتاد و آغاز دولت اصلاحات باز می گردد. روزگاری که با پایان دولت هاشمی و بازشدن نسبی فضای مطبوعات، برخی از اصلاح طلبان ترجیح دادند که همه کاسه کوزه‌­ها را سر او بشکنند. «محمد قوچانی» جوان با ستون«شیشه ای» اش هژمونی هاشمی را شکست و «اکبر گنجی» با سلسله مقاله هایش هاشمی را در مقابل اصلاحات نشاند. اما برخی از اصلاح طلبان در همان ایام هم به این حملات تند واکنش نشان دادند و تاختن به هاشمی را ضربه به اصلاح طلبی خواندند. اما در ایامی که همه چیز درحال تغییر بود، گوش شنوایی برای این اندرزنامه­‌های سیاسی نبود و هاشمی و یارانش که همیشه سعی می­کردند مشی اعتدال را حفظ کنند به دشمن اصلاح­‌طلبان تبدیل شدند.

حسن روحانی و هاشمی در رقابت با اصلاح طلبان از راهیابی به مجلس ششم بازماندند و این بزرگترین پیروزی برای اصولگرایان بود. چندسالی زمان لازم بود تا اصلاح طلبان به مساله پی ببرند که اعتدال­گرایان رقیب آن ها نیستند. مساله­‌ای که باعث شد تا اصلاح طلبان در انتخابات سال 84 از هاشمی حمایت کنند. هرچند این حمایت در دور دوم صورت گرفته بود و دیگر برای شکل گیری ائتلاف دیر شده بود و محمود احمدی نژاد همه چیز را تغییر داد. دوره احمدی نژاد آن قدر فضا به تنگ آمد که راهی جز ائتلاف باقی نماند. ائتلافی که گرچه در سال 88 هم نمود پیدا کرده بود؛ اما چهارسال پس از آن به ثمر نشست. در سال 92 هاشمی رفسنجانی این‌بار با حمایت تمام قد اصلاح‌­طلبان نامزد انتخابات شد و با رد صلاحیت او ائتلاف اصلاح طلبان و اعتدال­گرایان پابرجا ماند.

سعید لیلاز، تئوریسین اقتصادی افزایش نرخ بنزین

حالا حسن روحانی از سوی اعتدال گرایان رئیس دولت بود و اسحاق جهانگیری از سوی اصلاح طلبلان در جایگاه معاون اول رئیس جمهور قرار گرفت. رسانه ها و شخصیت های اصلاح طلب دوباره از گوشه رینگ خارج شدند و پابه پای شعارها و اهداف دولت حسن روحانی پیش رفتند. هرچند اصلاح طلبان در این اندیشه بودند که سرنوشت خود را با دولت روحانی یکی نکنند؛ اما  بیش از آنکه پیروزی­های دولت به پای اصلاح طلبان نوشته شده باشد، این شکست هایش بود که به آن ها تحمیل می شد. قطاری که از پیچ و خم های زیادی عبور کرده، حالا آن قدر سرعت گرفته که امکان پیاده شدن بخشی از سرنشینانش وجود ندارد و این مساله­ای است که اصلاح طلبان باید به آن توجه می­کردند.

تقابل راست و چپ دربرابر ائتلاف

طی سال های گذشته هربار که از رابطه اصلاح طلبان و دولت حسن روحانی سخن گفته شده یک نام بیش از همه مطرح بوده است. «اسحاق جهانگیری»، معاون اول حسن روحانی و نماینده عالی اصلاح طلبان در دولت اعتدال که نماد ائتلاف است. به نظر می رسد که اسحاق جهانگیری نماد وضعیت رابطه اصلاح طلبان و دولت حسن روحانی است. آخرین مورد و شاید مهم ترین اتفاق مربوط به او هم به تیرماه سال جاری باز می گردد. زمانی که «سایت انتخاب» خبر از قهر اسحاق جهانگیری از جلسه سران قوا داد. «انتخاب» مدعی شده بود که حسن روحانی پس از مشاجره با اسحاق جهانگیری خطاب به او گفته شما و اصلاح طلبان به دنبال سرنگونی دولت هستید. مساله‌­ای که هرچند از سوی دولتی ها تکذیب شد؛ اما این تکذیب­‌ها به نوعی تایید اختلافات هم بود.

علی ربیعی، سخنگوی دولت گفته بود«بین اختلاف نظر و قهر تفاوت وجود دارد» و حسام الدین آشنا، مشاور عالی رئیس جمهور هم با تایید ضمنی ماجرا تاکید کرده بود که جلسات عالی کشور جای«قهر و ناسازگاری» نیست. اما این ماجرا تنها به یک اختلاف نظر مرتبط نبود و به نظر می رسید علت ناراحتی رئیس جمهور بابت خبرهایی بود که از برخی از رسانه ها می رسید. خبرهایی که نشان می داد اصلاح طلبان با ریاست خاتمی جلساتی را برای تصمیم گیری برای ادامه ائتلاف با روحانی تشکیل داده اند. این خبرها باعث شد تا حسام الدین بسیار شفاف تر از اغلب توییت هایش سخن بگوید. آشنا نوشت:«مشکل از اعتبار ریخته سیاستمداران بازنشسته ای است که مردم باید به ندای«تَکرار می کنم» آنان پاسخ مثبت و به جوانان پرشور رای بدهند».

این اتفاقات با وقایع آبان ماه، بی پرده تر از گذشته تکرار شد و این بار اصلاح طلبان شایعات را تبدیل به واقعیت کردند. در دل آبان، «عباس عبدی» که هنوز به اینترنت جهانی دسترسی داشت با نوشتن یادداشتی استعفای دولت روحانی را پیشنهاد داد. مساله ای که با استقبال برخی دیگر از اصلاح طلبان روبرو شد تا جایی‌که «عبدالله ناصری»، یکی از مشاوران نزدیک رئیس دولت اصلاحات گفت:«بسیاری از اصلاح طلبان در مورد استعفای حسن روحانی هم نظر هستند». ناصری معتقد است که روحانی در حوادث آبان ماه«درمقابل مردم قرار گرفته است». اما مانند گذشته اصلاح­‌طلبان در رویارویی به دولت حسن روحانی به دو طیف راست و چپ تقسیم می شوند. به نظر می­‌رسد طیف چپ بیشترین تمایل را برای پایان ائتلاف و عبور از روحانی دارد. این درحالی است که طیف راست که اغلب در کارگزاران و روزنامه اش جمع شده اند، به حمایت از روحانی ادامه می­‌دهند.

«روزنامه سازندگی» به سردبیری محمد قوچانی در اوج اتفاقات آبان ماه با تیتر«هزینه جراحی» به استقبال تصمیم دولت رفت و «سعید لیلاز» عضو موثر حزب کارگزاران هم با حضور در تمامی رسانه‌­ها تمام قد از دونرخی شدن بنزین و پرداخت یارانه دفاع کرد. حالا به نظر می­رسد که تصمیم درباره دولت حسن روحانی سرنوشت طیف راست و چپ اصلاحات را مشخص می­کند. با وضعیت پیش آمده دور از انتظار نخواهد بود که راست­هایی که پس از 76 به چپ ها نزدیک شدند، دوباره از آن ها دور شوند. عدم حضور علی لاریجانی در انتخابات مجلس و آماده شدنش برای انتخابات دور بعدی ریاست جمهوری یکی از مهم ترین نشانه های این اتفاق است. هرچه که باشد، احتمالا اصلاح طلبان بازنده نهایی شکست ائتلاف با دولت خواهند بود. آن ها از خیابان رانده و در سیاست مانده اند.

کد خبر 8048

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
1 + 10 =