کشورهای اروپایی تا چه اندازه می‌توانند مشکلات اقتصادی ایران را برطرف نمایند؟

اساساً میتوانیم ساز و کار «اینستکس» را به عنوان یک دفتر مجازی توصیف کنیم که به شرکتهای تجاری اروپا اجازه می دهد محصولات خود را به صورت غیر مستقیم با ایران مبادله کنند. البته با وجود مذاکرات انجام شده این سیستم هنوز در مراحل ابتدایی خود قرار دارد. با وجود تلاش های دولت های اروپایی هنوز هیچ شرکتی از این ساز و کار حتی برای مبادله دارو و غذا استفاده نکرده است.

پایگاه تحلیلی خبری تلکسیران:شش کشور دیگر در اتحادیه اروپا در هفته های اخیر تعهد دادند که روابط تجاری خود با ایران را با وجود تحریم های آمریکا ادامه دهند. اما کارشناسان معتقدند که چنانچه اتحادیه اروپا به طور مستقل در حوزه مسائل سیاسی و اقتصادی تصمیم گیری نکند، تلاشهای آنها برای نجات توافق هستهای برجام به شکست منجر خواهد شد.

بلژیک، دانمارک، فنلاند، هلند، نروژ و سوئد در تاریخ 29 نوامبر در بیانیه مشترکی حمایت خود از راه اندازی یک مکانیزم پرداخت بین المللی را اعلام کردند. این سیستم مالی، به شرکتهای اروپایی کمک میکند که با دور زدن تحریمهای آمریکا تجارت خود با ایران را ادامه دهند.

آنها برای جلوگیری از خروج تهران از توافق برجام و دستیابی این کشور به تسلیحات اتمی به «ابزار پشتیبانی مبادلات تجاری» ملحق شدند. آنها نگرانند که گامهای بعدی ایران موجب تشدید تنش در خاورمیانه شود.

در بیانیه مشترک این کشورها آمده است : «توافق هسته‌ای مورد تایید همه اعضای شورای امنیت سازمان ملل قرار گرفت و دستاورد مهمی برای منع گسترش تسلیحات هسته ای محسوب می شود. این پیمان بین المللی کمک زیادی به ترویج صلح و ثبات در منطقه کرده است».

اگرچه ابزار پشتیبانی مبادلات تجاری برای انجام پرداختهای فرامرزی به سیستم «سوئیفت» یا دلارهای آمریکا وابسته نیست، از لحاظ عملیاتی دارای مقیاس محدودی خواهد بود و فقط مبادلات تجاری در حوزه محصولات غذایی و داروهای اساسی را پوشش می دهد.

اگرچه ملحق شدن کشورهای جدید به این ابزار، مشروعیت آن را در سطح دنیا افزایش خواهد داد، اما مقامات ایران در طول ماههای گذشته به این واقعیت اشاره کردهاند که کشورشان نمی‌تواند نفت خود را در چارچوب این سیستم بفروشد.

آقای محسن توکلی، کارشناس پروژه خاورمیانه شورای آتلانتیک در مصاحبه با ما گفت : «مهم نیست که چه تعداد از کشورهای اروپایی به سیستم اینستکس ملحق خواهند شد. این سیستم زمانی موثر خواهد بود که یک فرایند پرداخت مالی بین المللی برای تجارت واقعی بین ایران و اروپا در همه حوزه ها فراهم کند. تا زمانی که اتحادیه اروپا حاضر نباشد به طور مستقل در مورد مسائل سیاسی و اقتصادی تصمیم گیری کند، راه حل هایی همچون اینستکس به کار نخواهند آمد».

مردم ایران در طول چند دهه گذشته به خرید سوخت ارزان یارانهای عادت کرده بودند. بعد از آنکه دولت ایران به طور ناگهانی در تاریخ 15 نوامبر تصمیم خود برای افزایش 50 درصدی قیمت سوخت را اعلام کرد، موجی از آشوب سرتاسر جمهوری اسلامی را فرا گرفت.

در طول یک هفته شاهد اعتراضات گستردهای در شهرهای ایران بودیم. معترضان خشمگین،بانکها و ساختمانهای دولتی را تخریب کردند. مطابق با گزارش عفو بین المللی، بیش از 200 نفر در درگیری های بین نیروهای امنیتی و معترضان کشته شده اند.

اقتصاد و شهروندان ایران شرایط دشواری را زیر تحریمهای فلج کننده آمریکا تجربه می کنند. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در سال 2018 کشورش را از توافق هسته ای خارج کرد و دوباره تحریم های ایران را بازگرداند.

بانک ها و شرکت های خارجی به دلیل ترس از تحریم های آمریکا حتی حاضر نیستند درخواست شهروندان ایرانی که ارتباطی با دولت ندارند را برآورده کنند. تعدادی از بانک ها و موسسات مالی اروپا هیچ منافعی در آمریکا ندارند. در صورتی که اتحادیه اروپا به طور جدی به فکر ادامه روابط تجاری خود با ایران است، باید به این نهادهای مالی اجازه دهد که تجارت با ایران را تسهیل کنند.

دولت ایران پیش از تحریمها تقریبا 2.8 میلیون بشکه نفت در روز صادر می کرد. اما کمپین فشار حداکثری ترامپ حجم صادرات نفتی ایران را به زیر 500 هزار بشکه در روز کاهش داده است. به همین خاطر دولت ایران مجبور به کاهش مخارج و یارانههای عمومی شده است.

صندوق بین المللی پول تخمین می زند که اقتصاد ایران امسال نه درصد کوچکتر خواهد شد. بریتانیا، فرانسه و آلمان در ماه ژانویه امسال ساز و کار اینستکس را برای نجات دادن توافق برنامه جامع اقدام مشترک راه اندازی کردند. این توافق در سال 2015 بین ایران و شش قدرت جهانی امضا شده بود.

اساساً میتوانیم ساز و کار «اینستکس» را به عنوان یک دفتر مجازی توصیف کنیم که به شرکتهای تجاری اروپا اجازه می دهد محصولات خود را به صورت غیر مستقیم با ایران مبادله کنند. البته با وجود مذاکرات انجام شده این سیستم هنوز در مراحل ابتدایی خود قرار دارد. با وجود تلاش های دولت های اروپایی هنوز هیچ شرکتی از این ساز و کار حتی برای مبادله دارو و غذا استفاده نکرده است.

علاوه بر این، آمریکا و اسرائیل نیز با اجرای این ساز و کار به شدت مخالفت کردهاند. «بنیامین نتانیاهو»، نخست وزیر اسرائیل این هفته به طور علنی نارضایتی خود نسبت به بیانیه مشترک کشورهای اروپایی را اعلام کرد : «در حالی که رژیم ایران در حال کشتار مردم خود است، کشورهای اروپایی به دنبال نجات دادن این رژیم آدمکش هستند».

اما بسیاری از تحلیلگران معتقدند که تلاش های دولت های اروپایی نمی تواند شرکت های خارجی را برای ادامه معامله با ایران قانع کند. وزارت خزانه داری آمریکا هر گونه تجارت با ایران را منع کرده است. به همین خاطر شرکت هایی اروپایی نگرانند که مورد مجازات آمریکا قرار بگیرند.

شرکت های مهم اروپا از جمله غول نفتی توتال فرانسه و شرکت بیمه آلینانز آلمان بالافاصله بعد از اعمال تحریم های آمریکا فعالیت های خود در ایران را متوفق کردند.

با توجه به آنکه آمریکا به طور کامل بر سیستم مالی دنیا تسلط دارد، کسب و کارهای خارجی نمی‌توانند تحریمهای دولت ترامپ را نادیده بگیرند. باید توجه داشته باشیم که تجارت بینالمللی بر حسب دلار انجام می شود و معاملات دلار تحت نظارت سیستم مالی آمریکا قرار دارند.

ایران بعد از بازگشت تحریمهای اقتصادی، دسترسی خود به سیستم بانکداری دنیا را از دست داد. در طول سالهای گذشته بانک هایی هچون «پاریباس»،«استاندارد چارترد» و «آی ان جی »،میلیاردها دلار جریمه به خاطر نقض تحریم های ثانویه آمریکا پرداخت کرده اند.

بانک ها و شرکت های خارجی به دلیل ترس از تحریم های آمریکا حتی حاضر نیستند درخواست شهروندان ایرانی که ارتباطی با دولت ندارند را برآورده کنند. تعدادی از بانک ها و موسسات مالی اروپا هیچ منافعی در آمریکا ندارند. در صورتی که اتحادیه اروپا به طور جدی به فکر ادامه روابط تجاری خود با ایران است، باید به این نهادهای مالی اجازه دهد که تجارت با ایران را تسهیل کنند.

منبع:تی آر تی ورلد

ترجمه:شهربانو علی جمعه‌پور

کد خبر 5653

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 14 =