فارن پالسی: آیا ایران مسیر کره شمالی را در پیش خواهد گرفت و از ان‌پی‌تی خارج می شود؟

شواهد نشان می دهد که به طور فزاینده ای این احتمال وجود دارد، ایران به این نتیجه برسد که بهترین راه برایش خروج از پیمان منع گسترش سلاح های هسته ای (NPT) مانند کره شمالی است. گفتنی است، این پیمان مدتهاست که سنگ بنای جهانی برای جلوگیری از گسترش سلاح های هسته ای محسوب می شود

آیا ایران مسیر کره شمالی را در پیش خواهد گرفت و از ان‌پی‌تی خارج می شود؟


پایگاه تحلیلی خبری تلکسیران به نقل از فارن پالسی: با افزایش تنش ها بین تهران واشنگتن، به نظر می رسد که رهبری ایران در نظر دارد که به طور کامل از چارچوب منع گسترش سلاح های هسته ای خارج شود.
فشار حداکثری واشنگتن علیه ایران اخیراً هر دو طرف را به سمت یک سری کنش و واکنش ها سوق داده است. از زمان ریاست جمهوری دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، دولت وی امیدوار است که سرانجام ایران در زمینه برنامه هسته ای‌اش، توسعه موشک و فعالیت های منطقه ای خود امتیازاتی به واشنگتن بدهد. اما شواهد نشان می دهد که به طور فزاینده ای این احتمال وجود دارد، ایران به این نتیجه برسد که  بهترین راه برایش خروج از پیمان منع گسترش سلاح های هسته ای (NPT) مانند کره شمالی است. گفتنی است، این پیمان مدتهاست که سنگ بنای جهانی برای جلوگیری از گسترش سلاح های هسته ای محسوب می شود.


دیدگاه اصلی در ایران تا همین اواخر این بود که عقب نشینی از  ان‌پی‌تی باعث انزوای دیپلماتیک بیشتر ایران، افزایش تحریم ها و حمله‌ی ارتش ایالات متحده به تأسیسات هسته ای ایران می شود. به این ترتیب، این طور برآورد می شد که خروج ایران از این پیمان، تأثیر مخربی بر آرمان های بزرگتر تهران برای رهبری در عرصه‌ی بین الملل و ادغام مجددش در جامعه بین الملل خواهد داشت. اما حوادث اخیر باعث شده است که تهران دوباره به مسائلی همچون خارج شدن از پیمان منع گسترش سلاح های هسته ای فکر کند. تا جائیکه در یک سال گذشته، چشم انداز خروج از ان.پی.تی از یک ایده حاشیه‌ای در بین سیاستمداران ایران به یک گزینه‌ی سیاسی واقعی تبدیل شده است. مهم اینکه، این ایده در میان طیف گسترده ای از ایرانیان طنین انداز شده است.
ایران همچنان تأیید می کند که به دنبال ساخت سلاح هسته ای نیست. اما اگر ایران تصمیم به این کار بگیرد و بخواهد از خط قرمزها عبور کند، این توانایی را دارد.


البته روابط دیپلماتیک بین ایران و سایر طرف های توافق هسته ای ایران در سال 2015 به سرعت رو به وخامت نگذاشته است. پس از خروج یکجانبه‌ آمریکا از توافق هسته ای ایران، تهران از ماه مه سال 2019 به تعهداتش در این توافق عمل نکرد و در 5 ژانویه اعلام کرد که دیگر از محدودیتهای عملیاتی اعمال شده بر ذخایر اورانیومی که به میزان کم غنی شده باشند، ظرفیت غنی سازی، درصد غنی سازی، میزان مواد غنی شده و مسائل مربوط به تحقیق و توسعه‌ی مدنظر توافق هسته ای پیروی نخواهد کرد. 
در پاسخ به این اقدام ایران، سه طرف باقیمانده‌ی توافق نامه یعنی فرانسه، آلمان و انگلیس که معروف به E3 هستند، ساز و کاری را برای حل اختلافات تنظیم کردند. ایران تصریح کرد که تهران پس از خروج ایالات متحده از توافق در سال 2018، خودش سازوکاری را تعیین کرده است. آلمان، فرانسه، انگلیس و اتحادیه اروپا با این سازوکار تهران مخالف هستند و سعی کرده اند روسیه و چین را ترغیب کنند که در این زمینه در کنار یکدیگر باشند. البته این کشورها موفقیت زیادی کسب نکردند.


اگر تمامی راه های دیپلماتیک به نتیجه ای ختم نشود، در نهایت این امکان وجود دارد که پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارجاع شود و فوراً تحریم های آمریکا علیه ایران طی چند هفته اعمال شود. با این حال، تا زمانی که هیچ یک از طرفین اعلام نکنند که ایران هیچ اقدامی برای حل و فصل اختلاف نکرده است، این موضوع می تواند بطور نامحدود در کمسیون مشترک باقی بماند. گفتنی است، این نهاد مسئولیت نظارت بر توافق هسته ای 2015 را برعهده دارد. از آنجایی که ایران اقدامات تحریک آمیز دیگری مانند غنی سازی 20 درصد را در دستور کار خود قرار نداده است، به نظر می رسد طرف های دیگر برای مدارا با تهران رضایت دارند.این بهترین کار است. وزیر امور خارجه ایران، محمد جواد ظریف، اظهار کرده است که اگر تحریم های شورای امنیت سازمان ملل دوباره اعمال شود، ایران ممکن است نه فقط از توافق هسته ای بلکه از ان‌پی‌تی خارج شود.


باید توجه داشت که تنها چشم انداز تحریم های اقتصادی ایالات متحده نیست که موجب نگرانی ایرانی ها است، بلکه شمول بندهای فصل هفتم منشور سازمان ملل، نگرانی اصلی برای تهران به شمار می رود. به طوری که این بندها به شورا اجازه می دهد تا با استفاده از اقدامات نظامی و غیر نظامی برای بازگرداندن صلح و امنیت بین المللی اقدام کند.
ایده کناره گیری از ان‌پی‌تی موضوع جدیدی در ایران نیست، اما موضوع این است که این مسئله اکنون در محافل معتدل از جمله توسط علی لاریجانی، رئیس مجلس به طور گسترده مورد بحث قرار گرفته است. این تغییر در تفکر استراتژیک ایران به دلیل تشدید تحریم های ایالات متحده، به ویژه در مورد فروش نفت و آنچه تهران به عنوان عدم موفقیت طرف های دیگر در تسکین تحریم های وعده داده شده در این توافق می داند، است. در چنین شرایطی، ایرانیان به طور فزاینده ای بر این باورند که هیچ چیزی از این معامله یعنی توافق هسته ای به دست نمی آورند و در واقع بر اثر سرکشی و طغیان دستاوردهای بیشتری خواهند داشت. باید توجه داشته باشیم که این اعتقاد ایرانیان در شرایطی بروز کرده است که به عنوان یک کشور ترک شده با آنها رفتار می شود. افزایش تنش های تهران با واشنگتن و بیشتر شدن احتمال درگیری باعث می شود ایرانیان به این نتیجه برسند، اقداماتی که بر اثر سرکشی ایران، علیه تهران اعمال می شود، زیاد مهم نیست. 


گفتنی است، سیاستمداران در تهران و واشنگتن هر دو درس اشتباهی از دیپلماسی با پیونگ یانگ گرفته اند و این می تواند منجر به جنگ شود.برای بسیاری از ایرانیان، ماندن در توافق هسته ای دیگر معنایی ندارد و گفتگوها جذابیت چندانی ندارند، زیرا تهران اطمینان دارد که ترامپ نمی تواند برای مذاکرات قابل اعتماد باشد. از آنجائی که واشنگتن در حال جنگ اقتصادی با ایران است، پشتیبانی سیاسی زیادی برای مراقبت از آنچه در برجام باقی مانده است در ایران وجود ندارد.


رهبران اروپایی پس از آغاز روند حل و فصل اختلافات، چشم انداز محدودی برای ارائه یک کمک اقتصادی در اختیار ایران قرار داده اند. با این حال، آنان به دنبال کاهش تنش بین تهران و واشنگتن هستند.به نظر می رسد، عوارض سنگین اقدامات ترامپ که از سال 2018 به منظور محرومیت ایران از درآمدهای نفتی به اجرا گذاشته شد، محاسبه سود و زیان ایران را تغییر داده است.
گفتنی است، اقتصاد ایران در سال گذشته 9.5 درصد کاهش یافت و پیش بینی می شود که در سال آینده نیز راکد باشد. سرمایه گذاری خارجی کاهش یافته و صادرات نفت تهران به طرز چشمگیری کم شده است. ارزش واحد پول ریال ایران به شدت کاهش و تورم به طرز چشمگیری افزایش یافته و این مسائل هزینه زندگی مردم عادی ایران را افزایش داده است. 


به این ترتیب، با توجه به طرح فشار حداکثری ترامپ که مشکلاتی را برای ایران به وجود آورده است، دولت ایران به تغییر بازی نیاز دارد. ایران می تواند با خروج از ‌ان‌پی‌تی به عنوان تنها گزینه باقی مانده، از خودش محافظت کند. در طرف مقابل، آمریکا و اسرائیل تصور می کنند که مواجهه با ایران اجتناب ناپذیر است، پس بهتر است که هم اکنون دشمن را ضعیف کنیم و با درگیری روبرو شویم، نه بعداً. بسیاری از نخبگان سیاسی ایران نیز احساس می کنند که اکنون باید بازی را تغییر دهند، نه چند سال دیگر که درآمد نفتی محدودتری دارند.


اگر ایران تصمیم به کناره گیری از ان‌پی‌تی‌ بگیرد، این موضوع لزوماً به معنای تصمیم تهران برای ساخت سلاح هسته ای نخواهد بود. تهران این طور تصور می کند که عضویت مجدد در  ان‌پی‌تی طی سال های آتی می تواند یک عامل ارزشمند چانه زنی برایش باشد. با این حال، طرفداران کناره گیری از پیمان منع گسترش سلاح های هسته ای خاطرنشان می کنند که ایران در حال حاضر همانند کره شمالی متحمل بسیاری از عواقب بین المللی شامل تحریم ها است، بدون اینکه از هیچ مزیتی برخوردار باشد. در واقع، تهران اکنون از مشکلاتی رنج می برد که پیونگ یانگ تنها پس از کناره گیری از ان‌پی‌تی با آنها روبرو شد. 

انتشار مطالب رسانه های خارجی با هدف اطلاع رسانی از نوع نگاه و برداشت آنان از تحولات صورت می گیرد و به منزله تایید آن از سوی «پایگاه تحلیلی خبری تلکسیران» نیست.

منبع: فارن پالسی

مترجم: شهربانو علی جمعه پور
 

کد خبر 18949

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
7 + 9 =