پروژکت سیندیکت:حرکت به سمت یک توافق هسته ای جدید با ایران

توافق برنامه جامع اقدام مشترک در خطر فروپاشی قرار دارد. دولت های اروپایی باید از مکانیزم حل اختلاف برجام به منظور کاهش تنش در منطقه استفاده کنند. اما در صورت فروپاشی توافق کنونی قدرت های جهانی باید به فکر یک توافق جایگزین باشند.

حرکت به سمت یک توافق هسته ای جدید با ایران

پایگاه تحلیلی خبری تلکسیران به نقل از سایت پروژکت سندیکت:توافق برنامه جامع اقدام مشترک در خطر فروپاشی قرار دارد. دولت های اروپایی باید از مکانیزم حل اختلاف برجام به منظور کاهش تنش در منطقه استفاده کنند. اما در صورت فروپاشی توافق کنونی قدرت های جهانی باید به فکر یک توافق جایگزین باشند.

تصمیم اخیر ایران در ماه ژانویه برای کاهش تعهدات خود در چارچوب توافق هسته ای سال 2015 در واقع ارتباطی به ترور قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران نداشت. اما در هر صورت از تابستان سال 2019 شاهد تشدید تنش بین تهران و واشنگتن بوده ایم. قدرت های جهانی باید تلاش های خود برای نجات دادن توافق برنامه جامع اقدام مشترک را افزایش دهند.

مقامات ایران اخیرا اعلام کردند که پنجمین گام خود در کاهش تعهدات هسته ای را بر میدارند. تهران هشدار داده است که در ادامه محدودیت های مرتبط با سانتریفیوژهای پیشرفته و سطح غنی سازی اورانیوم را اجرا نخواهد کرد. البته هم زمان رهبران ایران اشاره کرده اند که تمام اقدامات برجامی اخیر بازگشت پذیر هستند. تهران همچنین اعلام کرد که مانع دسترسی بازرسان بین المللی آژانس انرژی اتمی بین المللی به مراکز هسته ای خود نخواهد شد.

اما دولت های اروپایی می گویند که گام اخیر تهران نقض آشکار توافق هسته ای محسوب میشود. اقدامات قبلی ایران در کاهش تعهدات هسته ای خود با هشدار رهبران اروپایی روبرو         شده بود. در نهایت آلمان، فرانسه و بریتانیا تصمیم گرفتند که مکانیزم حل اختلاف توافق برجام را به راه اندازند. هدف از این ساز و کار پیدا کردن راه حلی برای اختلافات دو طرف است.

در چارچوب این مکانیزم طرف های باقی مانده توافق هسته ای بعد از خروج آمریکا شامل روسیه، چین، ایران و قدرت های اروپایی حداقل 30 روز فرصت دارند که اختلافات موجود را حل و فصل کنند. در صورتی که طرف های توافق به راه حل جامعی دست پیدا نکنند یا اینکه مهلت مذاکرات تمدید نشود، این احتمال وجود دارد که موضوع به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع داده شود. در این صورت شورای امنیت سازمان ملل یک ماه برای رآی گیری بر سر تمدید تعلیق تحریم های بین المللی علیه تهران فرصت خواهد داشت. به همین خاطر ممکن است دوباره تحریم های قدیمی به طور خودکار بازگردند. نباید فراموش کنیم که دولت ترامپ دارای حق وتو در شورای امنیت است و به همین خاطر قطع نامه تمدید معافیت های تحریمی ایران شانسی برای تصویب شدن نخواهد داشت. در نتیجه، ارجاع پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت در نهایت به فروپاشی توافق برجام منجر خواهد شد.

به همین خاطر طرف های برجام برای جلوگیری از تحقق این سناریو باید از ساز و کار حل اختلاف برجام برای برطرف کردن مشکلات کنونی استفاده کنند. در حال حاضر هیچ کدام از آن ها تمایلی برای نابود کردن برجام ندارند. اما هنوز مشخص نیست که آیا نجات دادن توافق هسته ای پیش از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری آمریکا امکان پذیر خواهد بود. بدون تردید توافق برجام در صورت پیروزی مجدد آقای ترامپ در انتخابات امسال بقا پیدا نخواهد کرد. به همین خاطر این اجماع در بین قدرت های جهانی وجود دارد که یک توافق جایگزین برای برجام باید در نظر گرفته شود. آقای بوریس جانسون، نخست وزیر بریتانیا خواستار شروع مذاکرات جدید با حضور دولت ترامپ شده است. دیگر کشورهای اروپایی نیز معتقدند که یک چارچوب بلند مدت برای برنامه هسته ای ایران باید در نظر گرفته شود.

اما تحولات اخیر در منطقه می توانند فرصت مناسبی برای از سر گیری مذاکرات فراهم کنند. از تابستان سال گذشته شاهد تشدید تنش در خلیج فارس بوده ایم. حملات ماه سپتامبر علیه زیرساخت های نفتی عربستان سعودی و ترور قاسم سلیمانی در ماه ژانویه نشان دادند که خاورمیانه تا چه اندازه می تواند تا یک جنگ تمام عیار نزدیک شود. قدرت های عربی در ابتدا از کمپین فشار حداکثری ترامپ علیه حکومت جمهوری اسلامی حمایت می کردند. اما آنها در ماه های اخیر خواستار کاهش تنش و اتخاذ رویکرد دیپلماسی شده اند. دولت امارات بعد از سالها دوباره مذاکرات دوجانبه خود با تهران بر سر مسائل امنیتی را از سر گرفت. عربستان سعودی نیز در حال تلاش برای حل اختلافات خود با قطر و حوثی های یمن است. تهران و ریاض نیز با واسطه کشورهای منطقه در حال گفت و گو هستند.

در زمان برگزاری آخرین اجلاس سران جی-7 به نظر می رسید که تهران و رهبران ایران آمادگی لازم برای از سرگیری گفت و گوها را دارند. اما تندروها در واشنگتن و تهران مانع بزرگی بر سر مسیر دیپلماسی ایجاد کرده اند. اما دولت های ایران و آمریکا در ادامه با واسطه سوئیس به مبادله زندانیان پرداختند. این موضوع نشان داد که دست یابی به تفاهم دو جانبه با کمک طرف های ثالث هنوز امکان پذیر است. ترامپ حتی از حکومت ایران به خاطر مذاکرات منصفانه تشکر کرد.

دولت های اروپایی باید تلاش های خود برای میانجیگری بین ایران و آمریکا را ادامه دهند. هم زمان، آن ها باید از مکانیزم حل اختلاف برای کاهش تنش در منطقه و همچنین طراحی یک توافق جایگزین در صورت فروپاشی برجام استفاده کنند. در مذکرات آتی دو طرف می توانند پیشنهاد اخیر دولت فرانسه برای راه اندازی یک خط اعتباری مالی در راستای کاهش فشار تحریم های اقتصادی را مد نظر قرار دهند. تهران با از سر گیری برخی تعهدات هسته ای خود می تواند این فرایند را تسهیل کند.

یکی از اختلافات بین تهران و واشنگتن به منقضی شدن برخی بندهای توافق هسته ای در سال های آینده بر میگردد. در مذاکرات آینده تهران می تواند به طور داوطلبانه محدودیت هایی را برای فعالیت های هسته ای خود در نظر بگیرد. در نهایت دست یابی به یک توافق جدید بدون مشارکت آمریکا امکان پذیر نخواهد بود. طرف های غربی همچنین باید به ایران اطمینان دهند که دولت های بعدی آمریکا چنین توافقی را لغو نخواهند کرد. تصویب توافق در کنگره آمریکا میتواند به استحکام آن کمک کند.

البته مذاکرات بر سر توافق بعدی نباید توسط مسائل جنجال برانگیز دیگر محدود شود. در نهایت نگرانی های واشنگتن و کشورهای خاورمیانه در مورد حمایت ایران از گروه های شبه نظامی و امنیت آب های بین المللی باید در چارچوب یک گفت و گوی منطقه ای حل و فصل شوند.

*انتشار مطالب رسانه های خارجی با هدف اطلاع رسانی از نوع نگاه و برداشت آنان از تحولات صورت می گیرد و به منزله تایید آن از سوی «پایگاه تحلیلی خبری تلکسیران» نیست.

منبع:پروژکت سندیکت

مترجم:شهربانو علی جمعه پور

کد خبر 14794

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
5 + 7 =