آخرین اخبار

آیا بازگشت به توافق هسته‌ای ایران، کار آسانی است؟

انتشار مطالب رسانه های خارجی تنها با هدف اطلاع رسانی و اگاهی از تحلیل های آنان در «تلکسیران» انجام می شود و به هیچ عنوان به منزله تایید آن از سوی «پایگاه خبری تلکسیران» نیست.

به گزارش پایگاه خبری تلکسیران به نقل از بلومبرگ، با توجه به مذاکرات غیرمستقیمی که در وین در حال انجام شده است، نشانه‌هایی از یک توافق بالقوه بین آمریکا و ایران در حال ظهور می باشد. دو طرف احتمالاً به هدف اذعان‌شده خود مبنی بر بازگشت به توافق هسته‌ای دست خواهند یافت؛ توافقی که رئیس جمهور سابق آمریکا، باراک اوباما آنرا ایجاد و دونالد ترامپ از آن خارج شد. اما اینکه بازگشت به توافق عملاً چقدر قابل بازیابی است، مسئله‌ای است که به راحتی نمی‌توان به آن پاسخ داد.

دولت‌های آمریکا و تهران ادعا می‌کنند که آماده هستند تا به شرط «پایبندی در برابر پایبندی» به شروط مندرج در برجام (برنامه جامع اقدام مشترک) که همراه با دیگر قدرتهای جهانی در سال 2015 بر سر آن به توافق رسیده بودند، باز گردند. این یعنی آمریکا باید تحریم‌های اعمالی برای جمهوری اسلامی را به طور تدریجی بر دارد و ایران نیز باید فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم را بطور تدریجی کاهش دهد.

اما به دلایل سیاسی، بازگشت به توافق گذشته پیچیده‌تر از آن است که به نظر می‌رسد.

ظاهرا تیم بایدن تمایل دارد تحریم‌های هسته‌ای را کاهش دهد و البته دیگر تحریم‌هایی که به دلیل اتهام های واهی همچون حمایت ایران از تروریسم، نقض حقوق بشر و دیگر فعالیت‌های بدخواهانه مربوط می‌شوند را حفظ کند، اما مسئله این است که تمام تحریم‌ها کاملا در یک سبد قرار نمی‌گیرند.

 بعد از اینکه آمریکا در سال 2018  از برجام خارج شد، دولت دونالد ترامپ صدها تحریم جدید در حوزه‌های مختلف وضع کرد. همین امر باعث شد که لغو بسیاری از تحریم‌های قدیمی یا تجدیدشده توافق را سخت تر از قبل کرده است.

در طرف دیگر این معادله می‌بینیم که حتی اگر ایران فعالیت‌های غنی‌سازی خود را کاهش دهد، باز هم فعالیت هسته‌ای ایران  به سطحی در سال 2015 توافق شده بود کاهش نمی‌یابد. دلیل این امر این است، ایران گام‌هایی اساسی در دستیابی به فناوری‌های پیچیده غنی‌سازی برداشته است. وقتی یک ملت به چنین دانشی دست یافت، دیگر نمی‌توان آنرا از او گرفت.

این یک مسئله حیاتی است، زیرا توافق هسته‌ای اساساً یک قمار بر سر زمان بود. در سال 2015، دولت اوباما ادعا کرد که عدم فعالیت هسته‌ای ایران به مدت  10 تا 15 سال باعث تغییرات سیاسی در ایران شده و در نهایت کمک می‌کند که توافق برجام بهبود و یا گسترش یابد.

اکنون که پنج سال از آن توافق گذشته و ایران زمان حساس مورد نیاز برای دستیابی به سلاح اتمی را کاهش داده است، شرایط به وضوح تغییر کرده است.

خط‌مشی‌ها نیز تغییر کرده‌اند. تندروها کنترل بسیاری از امور جمهوری اسلامی به دست گرفته اند، و انتظار دارند که فردی از جناح خودشان برنده انتخابات خرداد ماه 1400 باشد.

ممکن است آنها به حسن روحانی، رئیس جمهور ایران اجازه بدهند که به یک تفاهم عمومی با آمریکا و دیگر قدرتهای جهانی دست پیدا کند، اما ترجیح می‌دهند که بازگشت کامل به برجام تا زمان حصول نتیجه انتخابات 1400 به تعویق بیفتد؛ تا در نهایت بتوانند ادعا کنند که منافع اقتصادی حاصل از کاهش تحریم‌ها نتیجة تلاش دولت جدید است.

به همین منظور، آنها بر سر راه روحانی، موانع سیاسی می‌گذارند. آنها به خاطر پیشنهاد روحانی مبنی بر بازگشت چند مرحله‌ای به مفاد برجام به او حمله ، و از قدرت خود در مجلس استفاده کرده‌اند تا برای تضعیف گزینه‌های مذاکره‌ای وی قوانینی را وضع کنند.

دولت بایدن در مقابل تمام این موارد، چه کاری از دستش بر می‌آید؟ به منظور دور زدن تحریم‌های ضالمانه ترامپ، آمریکا ترکیبی از اقدامات رسمی و غیررسمی را به ایران پیشنهاد داده است؛ از جمله عدم اجرای اختیاری.

این اقدامات در عمل یعنی شرایط حال به زمان توافق سال 2015 و اولین حضور ترامپ در کاخ سفید را باز گردد. اما تحریم‌های دیگر که مسائل تروریسم و حقوق بشر مربوط می‌شوند، بر جای می‌مانند.

چنین ترتیباتی می‌توانند به نفع جانشین روحانی باشند که از سود اقتصادی آن بهره خواهند برد. تندروها نیز خیالشان راحت می‌شود که تیم بایدن از درخواست خود مبنی بر گفتمان‌ بیشتر برای گسترش محدودیت‌ها در برجام عقب کشیده و برنامه‌های موشکی ایران خود را از سر می‌گیرند.

این شرایط می‌تواند دوباره چرخ‌های برجام را به حرکت در آورد، اما دو عامل زمان و فناوری باعث شده‌اند که از ارزش توافق به میزان زیادی کاسته شود. چالش آمریکا این خواهد بود که با ایران به جایی برسد، که وزیر امور خارجه آنتونی بلینکن آنرا تحت عنوان «یک توافق طولانی تر و قوی‌تر» توصیف کرده است.

کد خبر 102574

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
6 + 4 =