گوش به زنگگوش به زنگ

گروه خبری اجتماعی

دوصد گفته چون نیم کردار نیست

ستاره صبح-

مهران صولتی-جامعه‌شناس

 

 

 

سخنرانی حسن روحانی در سازمان ملل متین و فاخر بود. سنجیده بودن آن هم زمانی مشخص می‌شود که در نظر آوریم چگونه پیش از او دونالد ترامپ حجم قابل توجهی از خشونت‌های کلامی را نثار جهان و ایران ساخته بود؛ اما تاکنون نه ایده گفت‌وگوی تمدن‌های خاتمی و نه سخنان خردمندانه روحانی نتوانسته گرهی از سیاست خارجی ایران باز کند. حداکثر توانسته به مثابه نسیمی از امید بر فضای کشور وزیده و اندکی ما را دلخوش کند. یکی از مهم‌ترین دلایل ناکامی هم این بوده که در ایران سیاست خارجی نتوانسته تداوم سیاست داخلی باشد، بلکه همواره به مثابه متغیری مستقل، عرصه سیاست کشور را نیز بی‌ثبات و متلاطم ساخته است. حتی برجام در اوج موفقیت خود به دلیل کشمکش‌های فزاینده داخلی نتوانست به وعده‌های داده شده منجر شود؛ بنابراین می‌توان گفت تا نمایندگان بخش انتخابی حکومت نتوانند بخشی از الزامات سخنان فرامرزی خود را در درون کشور مطرح و به کرسی بنشانند نمی‌توان امید چندانی به حضور بین‌المللی داشت. به نظر می‌رسد روحانی از این پس باید اقدامات زیر را در عرصه داخلی طرح و برای انجام آن‌ها تلاش کند: 1- اگر روحانی در سازمان ملل بر ضرورت آغاز گفت‌وگو تأکید می‌ورزد، پیش از همه باید از خود و درون کشور آغاز کند. ورود به عرصه دیالوگ با منتقدان سیاست‌های اقتصادی و فعالان سیاسی بر سر اشتباهات صورت گرفته و ناامید کننده یک سال اخیر دولت تدبیر و امید در اولویت قرار دارد.2-  روحانی به عنوان سیاستمداری پراگماتیست و دیپلماتی کارکشته باید بر این نکته تأکید کند که میان قدرت اقتصادی و توانمندی سیاست خارجی در جهان امروز پیوندی مؤثق وجود دارد؛ به عبارت دیگر نمی‌توان حضوری به اندازه یک ده هزارم در تجارت جهانی داشت، ولی خواستار اصلاح مناسبات ناعادلانه جهانی شد. 3- نفوذ منطقه‌ای زمانی برای یک کشور امتیاز است که اولاً متناسب با ظرفیت‌های اقتصادی و ثانیاً همراه با اقناع افکار عمومی داخلی باشد. اگر امروزه شاهد تبدیل نفوذ منطقه‌ای ایران به پاشنه آشیل سیاست خارجی کشور هستیم، بیش از همه ناشی از بی‌اعتنایی به این دو شرط است.4-روحانی حقوقدانی است که باید مطابق سوگند خود پاسدار قانون اساسی باشد؛ بنابراین در هنگامه نقض قانون نباید با تأکید بر تفکیک قوا از زیر بار مسئولیت خود شانه خالی کند. انتظار می‌رود که روحانی در عمل پژواک صدای مردم باشد.5-شکاف ایجاد شده میان مواضع ایران در سیاست داخلی و خارجی، همواره جهانیان را نسبت به صادقانه بودن بیانات نمایندگان ایران در عرصه‌های بین‌المللی بدبین و بی‌اعتماد ساخته است. ایرانیان هم بیشتر این‌گونه سخنان را زیبا و تخیلی یافته‌اند. پایبند بودن روحانی به الزامات داخلی سخنرانی خود می‌تواند گامی بلند در مسیر اعتمادسازی باشد.