گوش به زنگگوش به زنگ

گروه خبری فرهنگی هنری

نقش بی‌نظیر ابوالفضل زرویی در طنز ایران

آرمان- ابوالفضل زرویی نصرآباد که از نسل طنزنویسان مجله «گل آقا» بود، عصر روز شنبه دار فانی را وداع گفت.این شاعر حدود 50 ساله که آثار بسیاری در کارنامه ادبی خود دارد، یکی از تاثیرگذارترین استادان طنزنویسی در ایران محسوب می‌شود.زرویی به‌دلیل عارضه قلبی و برای دور ماندن از شرایط آلودگی تهران، چند سالی در منطقه احمدآباد مستوفی ساکن بود.رویا صدر در پی درگذشت ابوالفضل زرویی نصرآباد با بیان اینکه او نقش بی‌نظیری در جامعه طنز ایران داشت، می‌گوید: استحکام ساختاری آثار و عمق و تلخی نگاه زرویی، او را از دیگر طنزپردازان متمایز می‌کرد.این طنزپرداز در پی درگذشت ابوالفضل زرویی نصرآباد - طنزپرداز و پژوهشگر - در گفت‌وگو با ایسنا، اظهار کرد: زرویی نصرآباد در ابتدا با نشریه «خورجین» همکاری داشت و بیشتر طنز منظوم می‌نوشت. بعدها با مجله «گل ‌آقا» در بخش‌های مختلف اعم از نثر، نظم و شعر نو همکاری داشت. معروفیتش هم بیشتر به‌خاطر ستون «تذکره ‌المقامات» بود که به‌عنوان قالبی در طنز مطرح شد. در طنز امروز هم با گذشت دو دهه می‌بینیم از این قالب هنوز استفاده می‌شود و این قالب هنوز نو و کارآمد است. اسم مستعارش در «گل ‌آقا» ملانصرالدین بود و بیشتر جاها با این نام شناخته می‌شد. پس از «گل‌ آقا» او با نشریات دیگری از جمله روزنامه‌های همشهری، انتخاب و جام‌جم و مجله مهر همکاری داشت.صدر در ادامه افزود: تسلط زرویی بر ادب فارسی در شعر کلاسیک، نو و آثاری که به صورت نثر می‌نوشت کاملا مشخص بود. در عین حال در آثار طنزش تلخی و عمق وجود داشت که او را از بسیاری طنزنویسان در گذشته و حال متمایز می‌کرد. ویژگی دیگرش در شعر طنز این بود که زبان روز را در آثاری که در دهه 80 منتشر کرد و در کتاب «بامعرفت‌های عالم» وارد کرد و با شیوه استادانه‌ای زبان عامیانه امروز را در شعر کلاسیک به کار برد. این قالب‌ هم بعدا توسط طنزنویسان جوان‌تر استفاده شد.این پژوهشگر خاطرنشان کرد: زرویی نصرآباد در شکل‌گیری بخشی از جریان طنز امروز نیز با تاسیس مجامع و محافل طنز و نیز تربیت نسلی از طنزنویسان حال حاضر نقش داشت. او موسس دفتر طنز حوزه هنری بود. همچنین بنیان‌گذار نخستین شب شعر طنز در ایران بود که در این بخش از فعالیت‌هایش نیروهای جوان‌تر را شناسایی و به طنز ما معرفی کرد که این افراد در حال حاضر در فضای طنز ایران نقش دارند.او سپس با بیان اینکه زرویی نصرآباد بسیار فروتن و متواضع بود، تاکید کرد: آقای زوریی مانند کسانی که به‌صورت جدی وارد وادی طنز می‌شوند حساس بود. او یکی از تاثیرگذارترین افراد در طنز مطبوعاتی و همچنین یکی از جریان‌سازترین افراد در طنز امروز ما بود که امتزاج قدرت طنزآوری و استحکام ساختاری آثارش در طنز امروز جامعه ما نظیر نداشت و متاسفانه زودهنگام و قبل از آنکه به 50 سالگی برسند، او را از دست دادیم.

دردانه طنزپردازان کشور

سعید بیابانکی گفت: ابوالفضل زرویی دردانه طنزپردازان کشور بود، با فاصله بسیاری از همه طنزپردازان امروز جلو بود چون هم صاحب ذوق و هم صاحب فضل بود.سعید بیابانکی از شاعران طنزپرداز کشورمان در گفت‌وگو با فارس درباره موحوم ابوالفضل زرویی نصرآباد اظهار کرد: مرحوم زرویی در طنز امروز، طنز معاصر و طنز 40 سال پس از انقلاب شخصیتی ممتاز و برجسته به گواه آثارش بود.وی در ادامه با بیان اینکه زرویی نصرآباد در روزگار جوانی‌اش به شهرت رسید و این یکی از ویژگی‌های او محسوب می‌شود، توضیح داد: ابوالفضل زرویی در حدود 18 سالگی به شهرت رسید، همان زمان با مجله طنز «گل آقا» هم همکاری می‌کرد و در این مجله در دهه 70 دو ستون داشت.به گفته بیابانکی، «تذکره المقامات» یکی از آن مطالب بود که نقیضه بر تذکره الاولیا عطار محسوب می‌شد چرا که با محوریت شخصیت‌های فرهنگی، هنری کشور نوشته می‌شد، او قلم جادویی، ویژه و طلایی خاص خود را داشت، اما ستون دوم درباره «شعر نو» در مجله گل آقا بود که نقیضه شعر نو شاعران معاصر از سهراب فروغ بود و من با واسطه این دو ایشان را می‌شناختم، البته با امضای مستعار ملانصرالدین.این شاعر اضافه کرد، سال‌ها بود آثارشان را می‌خواندم و نمی‌دانستم نویسنده این آثار کیست؟ اما روزی در کنگره شعری در زابل متوجه شدم آقای زرویی نویسنده این ستون‌هاست، با هم همسفر شدیم و از آن روز ارتباط ما با هم شکل گرفت. پس از آن دفتر شعر طنز حوزه هنری را تاسیس کردند و در ادامه شب در حلقه رندان برپا شد و تا هنوز هم از پرمخاطب‌ترین شب شعرها در حوزه طنز محسوب می‌شود.به گفته این طنزپرداز، آثاری که از ایشان منتشر شده یکی «تذکره‌المقامات» و «رفوزه‌ها» است که شامل مجموعه شعر طنز و مجموعه داستان کوتاه «کلاغه به خونش نرسید» (مجموعه افسانه‌های طنز آمیز) است که جزو آثار ممتازی زرویی است.بیابانکی خاطرنشان کرد: آقای زرویی دردانه طنزپردازان کشور بود و با فاصله بسیاری از همه طنزپردازان امروز جلو بود چون هم صاحب ذوق و فضل بود. او تسلط عجیبی روی ادبیات کلاسیک و طنز داشت، هر سوالی که در این حوزه از ایشان جویا می‌شدیم او می‌دانست و این نشان از تسلط زرویی به‌رغم سن کمش داشت. روزی مرحوم کیومرث صابری در جایی می‌گوید «عبید زاکانی امروز و آینده ایران را اگر می‌خواهید بشناسید زرویی نصرآباد را بشناسید»، سپس دست روی شانه زرویی نصرآباد می‌گذارد.وی در پایان گفت: او مدت‌ها از بیماری قلبی و دیابت رنج می‌برد، خبر درگذشت ایشان شوک‌آور بود، ماهی یکبار (یکشنبه آخر هر ماه) به حوزه هنری می‌آمد و ما و دوستداران شعر برای دیدارش به حوزه هنری می‌رفتیم گاهی کتاب می‌خواندیم و گاهی شعر. مثل شمعی همه را گرد خود جمع می‌کرد. همه به شوق ایشان می‌رفتیم. جایش خالی است.

زمان تشییع ابوالفضل زرویی

مراسم تشییع پیکر ابوالفضل زرویی نصرآباد فردا (دوشنبه) برگزار می‌شود.سعید بیابانکی درباره جزئیات مراسم تشییع این طنزپرداز و پژوهشگر فقید گفت: مراسم تشییع (دوشنبه، 12 آذرماه) ساعت 9و30 دقیقه صبح از مقابل حوزه‌ هنری (واقع در خیابان حافظ، نبش خیابان سمیه) برگزار می‌شود و پیکر او در قطعه هنرمندان بهشت‌زهرا(س) به خاک سپرده خواهد شد.ابوالفضل زرویی نصرآباد، زاده اردیبهشت 1348 در تهران بود که دهم آذرماه خبر درگذشتش اعلام شد. او با اسم‌های مستعار «ملانصرالدین»، «چغندر میرزا»، «ننه قمر»، «کلثوم ننه»، «آمیز ممتقی»، «میرزا یحیی» و «عبدل» در نشریاتی مانند نشریات موسسه «گل ‌آقا»، «همشهری»، «جام جم»، «ایرانیان»، «انتخاب»، «زن»، «مهر»، «کیهان ورزشی»، «بانو»، «جست‌وجو»، «عروس» و «تماشاگران» طنز نوشته‌ است.از کتاب‌های او هم به این موارد می‌توان اشاره کرد: «تذکرة المقامات»، «افسانه‌های امروزی»، «پقایع‌نامه طنز ایران» (همکاری با فریبا فرشادمهر)، «بامعرفت‌های عالم» (کتاب گویای طنز)، «رفوزه‌ها» (مجموعه شعر طنز)، «حدیث قند» (مجموعه مقالات طنزپژوهی)، «غلاغه به خونه‌ش نرسید» (مجموعه افسانه‌های طنزآمیز)، «ماه به روایت آه»، «خاطرات سر پروفسور حسنعلی‌خان مستوفی»، «یک بغل کاکتوس: صد شعر طنز»، «اصل مطلب: مجموعه شعر طنز»، «اندر حکایت شیرین بیمه» و «این مرد مشکوک».