گوش به زنگگوش به زنگ

اعتیاد به مواد مخدر؛ هر سخنی را باور نکنیم


مصرف مواد مخدر و وابستگی به آن یکی از بزرگترین آسیب های اجتماعی است که سلامت جسمانی و روانشناختی افراد، به ویژه جوانان و نوجوانان را در جامعه تهدید می کند.

به رغم آن که همه ما از مضرات مواد مخدر آگاهیم، اما متاسفانه آمار مصرف این مواد بسیار بالاست. زیرا افراد باورهای نادرستی درباره مصرف مواد مخدر دارند. در ادامه به بررسی برخی از این باورهای نادرست می پردازیم.

اعتیاد به مواد مخدر؛ هر سخنی را باور نکنیم

اعتیاد به مواد مخدر؛ هر سخنی را باور نکنیم

می توانم انتخاب کنم که درگیر مصرف مواد مخدر بشوم یا نشوم

برخی افراد تصور می‌کنند که اعتیاد به مواد مخدر امری خودخواسته است و کسانی که به این مواد مخدر معتاد می شوند خودشان خواستند که به آن وابسته شوند. گرچه شروع مصرف مواد به تصمیم فرد بستگی دارد اما طبق تحقیقات انجام شده، ادامه مصرف چندان به خواست و اراده فرد نیست. در واقع مصرف مواد مخدر می‌تواند بر بیولوژی مغز تاثیر گذاشته، کنترل فرد را بر رفتار خود دچار مشکل کند و توان او را در مقابله با تمایل شدید به قطع مصرف مواد تحلیل برد. در برخی منابع، اعتیاد بیماری مغزی مزمن عود کننده ای است که فرد را وا می دارد به رغم مشکلاتی که برایش ایجاد می شود دست از ادامه مصرف برندارد؛ این مشکل ممکن است از دست دادن دوستان، سلامتی و عوامل دیگر باشد.

 

بیشتر بخوانید:

 

با این حال ، ترک مصرف مواد مخدر نیز به آسانی میسر نیست. گروهی از ما ممکن است تصور کنیم که قادریم هر وقت اراده کنیم با انگیزه قطعی مصرف مواد را ترک کنیم. حال آنکه این باور به استناد منابع علمی به هیچ وجه صحیح نیست. در واقع وقتی که مغز به این مواد وابسته شود ترک آن باعث ایجاد تنش های زیادی جسمانی و روانشناختی در سطوح مختلف می شود که همه اینها روند ترک را دشوارتر می‌کند. همچنین از آنجا که اعتیاد نوعی بیماری است، برای مقابله با آن و حل و فصلش به جای اینکه به تنهایی تلاش شود، بهتر است از کمک متخصصین بهره برد.

مواد مخدر

داروهایی مثل بنزودیازپین ها، باربیتورات ها، داروهای محرک نظیر آنچه برای درمان بیش فعالی به کار می رود و داروهایی که برای درمان اختلالات خواب تجویز می شوند ممکن است در فرد ایجاد وابستگی کنند

فقط افراد سست اراده درگیر اعتیاد می‌شوند و نمی‌توانند مصرف مواد مخدر را مدیریت کنند

مصرف کردن یا نکردن مواد مخدر برای اولین‌بار امری کاملاً ارادی است اما ادامه آن ارتباط چندانی به اراده افراد ندارد. طبق تحقیقات انجام شده ، عوامل بسیاری در بروز اعتیاد موثر است هیچکدام از آنها ارتباط مستقیم با ضعف اراده ندارد. این عوامل عبارتند از:

۱ عوامل ژنتیکی:

مشاهده شده است که میزان وابستگی مغز افراد و حساسیت های آنها به مواد مخدر متفاوت است. برخی افراد حتی با یک بار مصرف نیز ممکن است معتاد شوند.

۲ جنسیت:

معمولا مردها بیشتر از زنان درگیر اعتیاد می‌شوند.

۳ مشکلات روانشناختی و شخصیتی:

گاهی افرادی که درگیر مشکلات روانشناختی از جمله افسردگی و اضطراب هستند ممکن است بیشتر به مواد روی آورند تا حال بد خود را بهبود بخشند. آنها ممکن است با این اقدام حال بهتری داشته باشند. وجود مشکلات شخصیتی مانند تکانشی بودن، قدرت کم در تنظیم هیجان و تحمل تنش در گذشته افراد، در اعتیاد موثرند.

۴ سابقه خانوادگی:

از آنجا که تنش زمینه‌ساز مصرف مواد مخدر است به نظر می‌رسد هر عاملی که تنش را افزایش می دهد ممکن است تاثیرگذار باشد. یکی از بزرگترین منابع تنش در افراد مشکلات خانوادگی است.

۵ پتانسیل وابستگی بیشتر: 

برخی از انواع مواد مخدر مانند هروئین و کوکائین تاثیر بیشتری روی مغز افراد دارند. در نتیجه، احتمال بروز اعتیاد بعد از هر بار مصرف این مواد بسیار زیاد است.

۶ برخوردها و خواسته های دوستان:

در بسیاری از موارد، به ویژه در میان جوانان و نوجوانان، شاهد آن هستیم که شیوه مصرف مربوط به دلیل اصرار دوستان و همسالان است. دوستان ممکن است فرد را وادارند تا به خواسته های آنها تن دهد و به مصرف مواد روی آورد.

 

راهی برای خلاصی نیست

گرچه مطرح می شود که یکبار مصرف مواد ممکن است بر همه زندگی فرد تاثیر بگذارد و احتمال عود کردن بیماری بسیار زیاد است، اما این گفته به این معنا نیست که این مشکل درمان نمی شود یا رهایی از آن ممکن نیست. اگر فرد از درمان ناامید باشد یا در برابر بهبودی، به هر شکل مقاومت نشان دهد، درصد امیدواری به بهبود به شدت کاهش می‌یابد. طبق مطالعات انجام شده، افراد با دریافت کمک های تخصصی، مراقبت از خود و آموختن مهارت‌های لازم می‌توانند زندگی سالمی را برای خود بسازند.

 

گاهی افراد تصور می کنند که اگر بیماری شان دوباره عود کند نشان دهنده ضعف آنهاست و این بازگشت به معنای شکست واقعی است. این تصور فرد را درگیر عواطفی نظیر شرم، حس گناه، ناامیدی و البته تنش و اضطراب می‌کند. این عواطف فرد را درگیر و مراقبینش را دلسرد می‌کند و ممکن است باعث شود که دیگر نخواهند درمان را ادامه دهند. در حالی که عود بیماری برای همه افرادی که فرایند ترک را طی می‌کنند بسیار متحمل است. باید در نظر داشت که بازگشت مشکل فقط به این معناست که باید موارد دیگری به درمان اضافه شده و شیوه درمان باید تعدیل شود تا نتیجه کامل تر و بهتری به دست آید. پس دلسرد نشویم و اطمینان داشته باشیم ابزارهای بسیاری وجود دارند که به فرد کمک می کند تا از این دام رهایی یابد.

برخی از انواع مواد مخدر مانند هروئین و کوکائین تاثیر بیشتری روی مغز افراد دارند

برخی از انواع مواد مخدر مانند هروئین و کوکائین تاثیر بیشتری روی مغز افراد دارند

اعتیاد مختص گروه های خاصی است

این باور بسیار نادرستی است. متاسفانه، باورهای کلیشه‌ای نادرستی وجود دارد مبنی بر اینکه افراد بیکار، اقلیت‌ها و افرادی که در طبقه اجتماعی- اقتصادی پایین تری هستند بیشتر در معرض اعتیاد هستند. در مطالعات انجام شده، نادرستی این مطلب آشکار شده است که همه افراد ممکن است در معرض این خطر بزرگ باشند.

در برخی موارد افراد تصور می کنند از آنجا که توانسته اند شغل خود را حفظ کنند هنوز درگیر اعتیاد نشده اند و آن را نشانه خوبی می پندارند. اما این تصور کاملاً غلط است زیرا در مطالعات انجام شده، شمار قابل توجهی از معتادان توانستند شغل خود را حفظ کنند. درست است که به دلیل مشکلاتی که اعتیاد برای فرد ایجاد می‌کند ممکن است موقعیت شغلی اش متزلزل شود، اما این به آن معنا نیست که مبتلایانی که توانستند به هر شکل شغلشان را حفظ کنند معتاد نیستند. در منابع علمی به این گروه از افراد معتادان با کارکرده بالا‍‍ گفته میشود.

 

چنانچه برای درمان بیماری ها طبق تجویز پزشک دارو مصرف کنم وابسته نمی شوم

البته که باید داروهای تجویز شده پزشک را به دقت و مرتب مصرف کرد، اما این به آن معنا نیست که این داروها به هیچ وجه فرد را وابسته نمی کنند. داروهایی مثل بنزودیازپین ها، باربیتورات ها، داروهای محرک نظیر آنچه برای درمان بیش فعالی به کار می رود و داروهایی که برای درمان اختلالات خواب تجویز می شوند ممکن است در فرد ایجاد وابستگی کنند. بهتر است درباره این موضوع با پزشک مشورت کرده و دارو را دقیقا طبق دستور او مصرف کنیم.

مواد مخدر

دوستان و نزدیکان امین و دلسوز، کمک‌های موثری به فرد درگیر می کنند

دوستان و افراد خانواده نمی توانند کمک چندانی به فرایند ترک بکنند

این باور نه تنها اشتباه بلکه مخرب هم هست. در مطالعات انجام شده، دوستان و نزدیکان امین و دلسوز، کمک‌های موثری به فرد درگیر می کنند؛ کافی است دوست فرد، مثبت نگر باشد، بتواند درباره اثربخشی ترک حس خوبی را در بیمار ایجاد کند و اگر قولی به بیمار می‌دهد، سر قولش بماند، هر چند این تعهد ممکن است سخت باشد و عواقب دشواری برای او داشته باشد؛ درباره اعتیاد اطلاعات کافی داشته باشد، مرتب همه تقصیرها را به گردن بیمار نیندازد، تلاش کند دلایل پشت پرده را که سبب بروز اعتیاد شده اند شناسایی و حل و فصل کند، رفتار قاطعانه ای با بیمار داشته باشد و او را برای درمان آماده کند، تلاش کند فرد را به زندگی عادی بازگرداند و برای مثال شغل مناسبی برایش پیدا کند. البته چنین دوست و همراهی احتمالا بایستی تحت نظر یک متخصص ترک اعتیاد آموزش دیده باشد.

 

فقط برخی از مواد خطرناک هستند

در پایان، این باور که موادی نظیر کوکائین، هروئین یا آمفتامین‌ها خطرناک ترند و سایر مواد کم خطر تر هستند نادرست است. همه مواردی که افراد را وابسته می کند خطرناک است. بسیاری از افراد به نوعی در معرض ابتلا به اعتیاد و وابستگی به مواد مخدر هستند. مصرف برخی مواد که کم خطر تصور می‌شوند، آن هم به شکل تفریحی ممکن است فرد را دچار وابستگی و اعتیاد کند. این تصورات که من تفریحی مصرف می کنم، معتاد نیستم و هر زمان که بخواهم می توانم کنار بگذارم اشکال مختلف مقاومت در برابر ترک است. این قبیل باورها و انکارها سد عظیمی در مقابل اقدام برای ترک و بازیابی مجدد سلامتی است.

 

پیام مشاور