چهارشنبه سوری: سنت کهن در دنیای مدرن

20/12/1396 04:25:35 ب.ظ تعداد بازدید : 3730 تغییر سایز فونت

یکی از جشن های سالانه و کهن ایرانیان چهارشنبه سوری می باشد. آخرین سه شنبه سال شمسی را ایرانیان با روشن نمودن آتش و پریدن از روی آن به پیشواز نوروز می روند. چهارشنبه سوری که پیش از رسیدن نوروز برگزار می شود، یک جشن بهاری است و قدمت دیرینه ای دارد.

چهارشنبه سوری: سنت کهن در دنیای مدرن

چهارشنبه سوری: سنت کهن در دنیای مدرن

مراسم چهارشنبه سوری هر سال در شب چهارشنبه در تمام نقاط ایران و برخی از کشورهای منطقه برگزار می گردد. در برگزاری چهارشنبه سوری، مردم به ویژه کودکان بعد از برافروختن آتش، حین پریدن از روی آن  ترانه (سرخی تو از من، زردی من از تو ) می خوانند. چنین به نظر می رسد، جشن چهارشنبه سوری ریشه در آیین های کهن ایرانیان دارد و به شکل های مختلف نیز در فرهنگ دیگر بازماندگان اقوام آریایی به عنوان یک سنت کهن حفظ شده است. به لحاظ واژه شناسی، واژه سور در ادبیات فارسی و دیگر گویش های ایرانی به معنی جشن، پایکوبی می باشد.

جشن چهارشنبه سوری از زمان های کهن در ایران رواج داشته است. پیش  از  آمدن اسلام به ایران هر سال شمسی دارای ۱۲ ماه و هر ماه ( ۳۰ روز ) نام های مشخصی داشت. بعد از ورود اسلام به ایران تقسیمات هفتگی نیز به تقویم ایرانی اضافه گردید. در ایران کهن، انتهای هرماه جشنی به نام سور برگزار می گردید.

در روایت های تاریخی آمده است، مختار برای اعدام یزید در شهر کوفه که اکثر ساکنان آن ایرانی بودند، با استفاده از همین سنت چهارشنبه سوری و دفع شر و بلا،  یزید را در شب چهارشنبه سوری قصاص نموده است. بعد از ورود اسلام به ایران، جشن های سور که در هر ماه به صورت مرتب برگزار می گردید، کمرنگ تر شده و تنها به جشن چهارشنبه سوری در پایان سال خلاصه شد. به بیان مورخین، چهارشنبه سوری یک جنش اصیل ایرانی بوده که هیچ گونه منشا خارجی ندارد. برخی از تاریخ نگاران در خصوص چرایی افروختن آتش در چهارشنبه سوری گفته اند، آتش در علوم قدیم از عناصر ۴ گانه محسوب می شد و بنا به علوم کهن تنها عنصری است که امکان آلودگی ندارد. 

بنا به متون تاریخی، مراسم چهارشنبه سوری در گذشته بسیار باشکوه تر برگزار می شد و سنت های زیادی در این مراسم اجرا می شدند. امروزه از چهارشنبه سوری تنها آتش زدن هیزم و پریدن از آن بر جای مانده است. با غروب خورشید، مردم بوته های هیزم را آتش زده و با پریدن از روی آتش به جشن و پایکوبی می پردازند.

آتش بازی چهارشنبه سوری به سبک و سیاق امروز به عنوان یک سرگرمی به وسیله فرانسوی ها در زمان ناصرالدین شاه ترویج شد. آتش بازی که در ابتدا به عنوان یک سرگرمی خاص برای شخص پادشاه بود به مرور زمان در میان مردم نیز مرسوم شد. به طوری که دستور اجرای این مراسم به طور رسمی توسط شاه اعلام گردید. مردم هر سال در این روز در میدان توپ خانه گرد هم آمده و به تماشای آتش می پرداختند.  

ایرانیان باستان معتقد بودن با برافروختن آتش خود را از گزند حیواناتی که به انسان آسیب می رسانند، حفظ می کنند. به همین منظور آتش را وسیله برای دفع شر می دانستند. ایرانیان بر این باور بودند که با افروختن آتش نه تنها شر و بلا از زندگی آن ها دور می شود، بلکه آرزوهایشان نیز برآورده می شود. به عبارت دیگر آتش را وسیله دفع شر و بلا و برآورنده آرزوها می دانستند.

با اینکه امروزه چهارشنبه سوری ماهیت اصلی خود را از دست داده است، اما کماکان می توان آن را یک سنت کهن در دنیای مدرن دانست. به باور اکثر مورخین و باستان شناسان، سنت چهارشنبه سوری گنجینه ارزشمندی است که علیرغم بسیاری از تحریف ها و دگرگونی ها موجودیت آن تا امروز حفظ شده و به عنوان نمادی از یک فرهنگ و تمدن غنی مطرح می باشد.

loading

شما میتوانید 5 خبرگزاری را پین کنید

می توانید یکی از خبرگزاری ها از حالت پین درآورده و مجددا تلاش کنید

بستن