گوش به زنگگوش به زنگ

چرا یک ساعت مچی صد ها هزار دلار می ارزد؟ توربیلون!


در ساعت سازی یا همان هورولوژی، توربیلون (Tourbillon) یک قابلیت مکانیکی است. توربیلون در حدود سال 1795 توسط ساعت ساز فرانسوی-سوئیسی، آبراهام لوئیس برگه (Abraham-Louis Breguet) طراحی و در تاریخ 26 ژوئن 1801 ثبت شده است. توربیلون از قرار گرفتن اجزای متعددی که اهم آنها عبارتند از چرخ تعادل ساعت، چرخ انتقال دهنده ی انرژی، چنگال پالت و فنر تعادل در یک قفس که مدام در حال چرخیدن بو دور خود است تشکیل می شود و هدف آن مقابله با اثرات نیروی گرانش بر روی دقت محاسبه زمان ساعت است. چرخش آهسته و پیوسته ی این مجموعه که حدود یک دور کامل در دقیقه است باعث خنثی شدن خطاهای حاصل از نیروی گرانش می شود.

توربیلون و اجزای آن

توربیلون و اجزای آن

توربیلون در واقع یک اختراع برای بهبود دقت ساعت بوده و امروزه در برخی از ساعتهای مدرن و گرانقیمت به عنوان یک ویژگی خاص و تجملاتی دیده میشود؛ همچنین ساعت ساز ها جهت به رخ کشیدن استعداد و پتانسیل خود آن را بر روی صفحه ی ساعت به نمایش میگذارند.

نیروی گرانش تاثیر مستقیم بر بخش های ظریف ساعت از جمله چنگال پالت، چرخ تعادل و فنر تعادل دارد. مهمتر از همه فنر تعادل است که به عنوان تنظیم کننده زمانبندی فعالیت چرخ انتقال دهنده انرژی عمل می کند و بنابراین حساس ترین بخش به هرگونه عوارض خارجی مانند مغناطیس، ضربه و شوک ها، حرارت، و همچنین اثرات داخلی مانند موقعیت های پینینگ (حلقه های داخلی)، پایانه های منحنی و نقاط سنگین روی چرخ تعادل است.

بسیاری از اختراعات به مقابله با این مشکلات کمک کرده اند. مشکل تاثیر دما و نیروی مغناطیس با ابزار جدید برطرف شده است. تاثیر شوک ها یا ضربه ها به دلیل استفاده از مواد مقاوم تر و ارتجاعی تر بسیار کمتر هستند، گرچه وارد شدن ضربه هنوز در فعالیت نوسانگر اختلال ایجاد می کند. اما فنر تعادل پس از ضربه خوردن به راحتی مانند قبل تغییر شکل نمی دهد و به حالت اصلی بر میگردد.

حتی امروزه با ابزار جدید و نظریه های پیشرفته، تنظیم کردن یک ساعت مکانیکی به نحوی که در تمام  موقعیت ها زمان یکسان را نشان دهد، غیر ممکن است. توربیلون به ساعت سازهای امروزی امکان ساخت ساعت با دقت بسیار بالاتر نسبت به گذشته را می دهد. یک توربیلون اغلب با یک چرخش کامل در هر دقیقه همراه است. این کار محاسبه ی زمان را در چهار موقعیت عمودی بهبود می بخشد، زیرا حتی اگر یک ساعت بدون حرکت در هر حالت عمودی قرار گیرد، چرخش توربیلون به دور خود باعث از بین بردن اثرات نیروی گرانش و برقراری تعادل در تمام موقعیت های عمودی در طول زمان چرخش آن است. یک توربیلون عادی در موقعیت های افقی تأثیری ندارد، زیرا در این حالت تعادل افقی برقرار است و توربیلون در حال چرخش، تحت تاثیر نیروی گرانش قرار نمی گیرد.

نمونه ای از توربیلون در ساعت کارتیر

نمونه ای از توربیلون در ساعت کارتیر

امروزه مشتریان ساعتهای مکانیکی عمدتا کسانی هستند که برای اصالت، هنر و ظرافت استادان ساعت سازی ارزش خاصی قائل هستند. ساخت توربیلون یکی از چالش برانگیز ترین قسمت های ساعت محسوب می شود و اصول مهندسی و طراحی آن حائز اهمیت است. نخستین توربیلون توسط آبراهام لوئیس برگه برای ناپلئون طراحی شد و در یکی از ساعتهای مسافرتی وی (که وزن آن حدود ۹۰ کیلوگرم بود) ساخته شد.

توربیلون در یک ساعت مسافرتی که در حدود سال ۱۸۳۰ میلادی توسط آبراهام لوئیس برگه ساخته شده است.

توربیلون در یک ساعت مسافرتی که در حدود سال ۱۸۳۰ میلادی توسط آبراهام لوئیس برگه ساخته شده است.