گوش به زنگگوش به زنگ

چین دوست یا دشمن؟


بررسی ها نشان می دهد روابط اقتصادی میان ایران و چین نه تنها به سرعت در حال افزایش است بلکه در کنار آن میلیاردها دلار سود نیز برای هر دو کشور در بر دارد.

چین دوست یا دشمن؟.jpg

چین دوست یا دشمن؟

همکاری های مالی چین با ایران و افزایش تعاملات بانکی و مالی میان دو کشور در شرایطی است که شرکت ها و دولت های اروپایی نیز به دنبال راه های بسط همکاری های اقتصادی با ایران هستند.

شرکت های اروپایی می خواهند بانک های معتمدی را شناسایی کنند که بتوانند در بازار ایران و برای تعاملات بانکی و مالی با تهران فعال شوند.

پس از توافق هسته ای سال ۲۰۱۵ میلادی چین بسرعت تزریق میلیاردها دلار به طرح های مختلف اقتصادی به ایران از بیمارستان سازی گرفته تا احداث خطوط ریلی را آغاز کرده است.

روابط تجاری ایران و چین جدای از بحث تحریم به سال‌های گذشته برمی‌گردد. از سال ۸۱ به‌دلیل‌ گران ‌شدن ارزش یورو نسبت به دلار؛ به این علت که ایران به بازار آمریکا دسترسی نداشت به یک بازار دلار محور نیاز پیدا کرد تا بتواند خلا ناشی از‌ گران‌ شدن ارزش یورو را پر کند. از این ‌رو رویکرد ایران به بازار آمریکا برای واردات کالاهای ارزان ‌قیمت به بازار چین تغییر کرد. از سوی دیگر کشور چین تبدیل به بزرگ ‌ترین کارخانه تولید کالاهای مصرفی در جهان شده و ایران ناچار است به‌ دلیل کاهش قدرت خرید مردم، کالاهای ارزان ‌قیمت چینی را وارد کند که این موضوع ارتباطی با مسئله تحریم ندارد. هم ‌اکنون به‌دلیل نیاز ایران به ورود کالاهای چینی، قشم و بندرعباس تبدیل به بارانداز ورود کالاهای بی‌ کیفیت چینی به داخل کشور شده‌اند. در مورد وجود کالاهای بی‌کیفیت چینی در بازار ایران باید اذعان کرد این موضوع مربوط به سیاست‌ گذاری اشتباه دولت در پایین ‌نگاه‌ داشتن قیمت ارز است که قدرت رقابت را از تولیدکننده‌های ایرانی گرفت و با کاهش قدرت خرید مردم در سال‌های اخیر، طبیعی بود که به‌ دلیل قیمت تمام‌شده بالای کالاهای تولید شده داخل با قیمت پایین محصولات بی ‌کیفیت چینی این کالاها توانستند جای تولیدات داخل را بگیرند.

از این‌ رو با توجه به اهمیت روابط تجاری چین با ایران و تأکید مقامات ایرانی برای برقراری رابطه با این کشور، کنار گذاشتن این کشور از سطح روابط تجاری، حتی در صورت لغو تحریم‌ها حتما به ضرر اقتصاد ایران خواهد بود. به این دلیل که در شرایط فعلی مقادیر زیادی از ذخایر ایران در کشور چین است که پیش‌ بینی می‌شود در صورت لغو تحریم‌ ها، چین از پرداخت پول این ذخایر به ایران امتناع کند و ایران ناچار خواهد بود همچنان کالاهای ارزان ‌قیمت از چین وارد کند. از سوی دیگر کشور چین بزرگ‌ ترین وارد‌کننده نفت از ایران است که در صورت قطع‌ رابطه تجاری این کشور، ایران باید به ‌دنبال بازار جدید نفتی دیگری باشد که این موضوع به ‌ضرر اقتصاد ایران خواهد بود.

چین بزرگ‌ ترین خریدار نفت از ایران در سال‌های گذشته بود و ایران به‌دلیل محدود شدن تبادل تجاری با سایر کشورها مجبور شد تا در ازای فروش نفت به این کشور کالاهای بی ‌کیفیت ارزان ‌قیمت وارد کند. در شرایط کنونی نیز به ‌دلیل تحریم‌ها، با وجود اینکه برقراری رابطه تجاری با چین غیرمنصفانه است، ایران چاره‌ای ندارد که با کشور چین رابطه تجاری خود را ادامه دهد. در حال‌ حاضر پکن از شرایط سیاسی ایران نهایت سوء استفاده را می‌ کند و از آنجا که اقتصاد ایران را به ‌شدت کنترل می ‌کند، اقتصاد کشورمان به‌ شدت متزلزل شده است. ما برای اینکه بتوانیم روی پاهای خود بایستیم باید ارتباط تجاری خود را با سایر کشورها برابر کنیم. در شرایط کنونی به‌دلیل اینکه تحریم ‌ها حذف نشده، امکان قطع یا کاهش رابطه تجاری با کشور چین وجود ندارد.

ایران و چین ۴۰میلیارد دلار رابطه تجاری با یکدیگر دارند که قطع این رابطه به ضرر و زیان دو کشور خواهد بود. اما از سویی دیگر برخی از بازرگانان و تجار ایرانی به‌دلیل سودی که از واردات کالاهای بی‌ کیفیت چینی کسب می‌ کنند، تمایل به تداوم رابطه تجاری با کشور چین دارند. در حالی‌ که در این میان خرید این کالاهای بی ‌کیفیت به ضرر و زیان مردم است. در دو سال گذشته توسعه روابط با کشور‌ی مانند چین مهم ‌ترین دلیل کاهش ۴۱ درصدی روابط تجاری ایران و امارات شده از زمانی که قرار شد کالا‌ها را به شکل مستقیم از چین خرید و فروش کنیم، معاملاتمان که پیش‌تر از طریق امارات به ‌عنوان مرکز تجارت مجدد انجام می‌ شد، کاهش پیدا کرد. آمار‌ها نشان‌ دهنده این است که هر چه تجارت ایران با امارات کاهش یافته، به تجارت چین اضافه شده است و در واقع این میزان کسری مبادلات با امارات به سمت چین منتقل شده است. طی سال‌های گذشته تحریم‌ ها موجب شد ایران با وجود در اختیار داشتن منابع کافی، کالاهای مصرفی و دارویی ارزان‌ قیمت از کشور چین خریداری کند.

هم ‌اکنون ارتباط تجاری با کشور چین موجب شده تجار ایرانی با ضررهای هنگفتی نیز مواجه شوند. ارتباط با این کشور به‌ گونه‌ ای شده که باید مبالغ به‌صورت نقدی پرداخت شود و این موضوع امکان سوء‌ استفاده از تجار ایرانی را فراهم کرده است. هنگامی که امکان گشایش اعتبار اسنادی در کشور چین فراهم باشد، آن‌ وقت بانک چینی طرف مقابل است، اما در شرایط فعلی چون پول از طریق صراف به طرف چینی پرداخت می‌شود، تضمینی وجود ندارد که آن کالا به دست تاجر ایرانی برسد. از سوی دیگر به‌ دلیل اینکه رقابتی برای واردات کالاهای مصرفی به ایران وجود ندارد، چینی‌ ها کالاهای بی‌ کیفیت خود را به ایران و کالاهای استاندارد و درجه ‌یک خود را به سایر کشورها صادر می‌کنند. که این موضوع شدیدا اقتصاد کشور را تحت‌ تأثیر قرار داده است. پیش‌بینی می‌شود با توجه به مذاکرات صورت‌ گرفته، در سال‌های آینده تحریم ‌ها حذف شود که با لغو تحریم ‌ها، حذف چین از روابط تجاری با ایران به ‌نفع اقتصاد کشور خواهد بود؛ ایران به‌دلیل تعدد روابط تجاری خود با سایر کشورها دیگر مجبور به خرید کالاهای بی ‌کیفیت چینی نخواهد شد.