تبلیغات در تلکسیران

تمام موانع و راهکارهای پیش روصنعت پتروشیمی ایران


ازاولین مجتمع پتروشیمی کشور که تحت عنوان کود شیمیایی مرودشت درسال 1342 درایران تاسیس گردید بیش از 5 دهه می گذرد ، بلاشک توسعه صنعت پتروشیمی درکشور ازرشد خوبی برخوردار بوده است

ازاولین مجتمع پتروشیمی کشور که تحت عنوان کود شیمیایی مرودشت درسال ۱۳۴۲ درایران تاسیس گردید بیش از ۵ دهه می گذرد ، بلاشک توسعه صنعت پتروشیمی درکشور ازرشد خوبی برخوردار بوده است ، اما وجود موانع متعدد موجب گردیده است که شکوفایی مورد نظردرصنایع بالا دستی و پائین دستی درحد انتظاربوقوع نپیوندد ، بنحویکه اگرموانع سد راه صنعت پتروشیمی کشوروجود نداشت باتوجه به پتانسیل های نیروی جوان و تحصیل کرده کشور ، ارزش صادرات محصولات پائین دستی ، اکنون به بیش از ۳۰۰ میلیارد دلاردرسال می رسید و کشور عزیزمان با مشکلات متعددی از قبیل اشتغال ، رکود ، کمبود منابع ارزی ورشد کم اقتصادی مواجه نبود و ایران درمیان تمامی کشورهای جهان دررتبه پنجم کشورهای صنعتی و پیشرفته جهان قرارداشت و دیگر مجبوربه خام فروشی نبودیم و ایران پس از آمریکا به قطب تولید محصولات پتروشیمی درجهان تبدیل شده بود .

اینجانب اعتقاد راسخ دارم که خام فروشی خیانت بزرگی است که به نسل های آینده می شود و اگر هم اینک فکری به حال ، رفع موانع و اجتناب ازخام فروشی و سرمایه گذاری در صنایع پائین دستی نکنیم ، در سال های نه چندان دورکه ذخایرفسیلی کشورمزیت استخراج و اکتشاف خود را ازدست می دهد ، دیگرخبری ازنفت خام و صنعت پتروشیمی نخواهد بود که بخواهیم درخصوص آن همایش ها و سمینارهای بی سرانجام  برگزارکنیم . لذا بایستی تمامی تصمیم سازان کشور فارغ ازهرنوع گرایش سیاسی قدر این فرصت تاریخی را دانسته و برای رضای خدا و سربلندی کشور تمام اهتمام خود را به خرج دهند تا نسبت به رفع مشکلات که بشرح ذیل دسته بندی شده اند اقدام نمایند :

 

  • موانع و مشکلات صنعت پتروشیمی کشور :

(۱) - نبود متولی :

حقیقتا" صنعت پتروشیمی کشور فاقد متولی بوده و نبود یک مدیریت واحد و منسجم ، خسارات زیادی را به توسعه صنعت پتروشیمی کشور وارد می نماید که می بایستی دراین راستا اقدامات ذیل صورت گیرد :

  • ایجاد مدیریت واحد صادرات ، جهت هدفند سازی و سیاستگذاری کلان در حوزه صادرات محصولات پتروشیمی .
  • جلوگیری ازرقابت ناسالم مابین برخی واحد های پتروشیمی که با ارزان فروشی برخی محصولات جهت بدست آوردن مشتری موجبات حذف رقیب داخلی را فراهم میآورند .
  • اتخاذ استراتژی و سیاست های متوازن و منسجم درشیوه های نوین و مبتکرانه جذب سرمایه گذاری خارجی و داخلی .
  • اهتمام به تکمیل زنجیره و حلقه های پتروشیمی ازصنایع بالادستی به پائین دستی و حتی محصولات نهایی .
  • برپائی دوره های آموزشی موثر برمبنای آخرین یافته های علمی برای کادرصنایع پتروشیمی در تمامی حوزه های فنی . تولید . مارکتینگ و به خصوص مدیریتی .

  

(۲) - ضعف ارتباطات بین بانکی بین المللی :

نبود ارتباطات بین بانکی جهت انجام نقل و انتقالات ارزی حاصل ازصادرات ، مانع بعدی پیش رو صادرات صنعت پتروشیمی می باشد که موجبات نابسامانی های بشرح ذیل شده است  :

  • پول های گم شده پتروشیمی : در حال حاضربدلیل به حاشیه رانده شدن نظام بانکی کشور ، تقریبا" غالب نقل و انتقالات ارزی این حوزه ازناحیه صرافی های انجام می پذیرد که ازکمترین شفافیت برخوردار بوده و فساد و زد و بند های حاکم بر این بخش با هیچ معیاری قابل اندازه گیری نمی باشد .
  • به کام بانک های خارجی : میلیارد ها دلارارزحاصل ازصادرات ، حسب موانع پیش گفته ، در حساب بانکهای خارجی رسوب می نماید و بانکهای داخلی ازمنافع و مزایای آن بی بهره می باشند ، درنتیجه در سربزنگاه های مورد لزوم ، مکانیزم های کنترل بازار ارز و مزیت قرار گرفتن منابع فوق به عنوان پشتوانه پول ملی ازدسترس خارج می شود .
  • هزینه های بالای ترانسفرارز :  باتوجه به شرایط موجود ، نقل و انتقالات منابع ارزی حاصل ازصادرات به داخل کشوردر حدود ۱ الی ۳ درصد می باشد که نسبت به انجام عملیات ازطریق سیستم بانکی رقم بسیاربالای می باشد .  

  

(۳) - دولتی و خصولتی بودن اکثریت شرکتهای صنایع پتروشیمی

به دلیل آنکه در گذشته ، دولت ها برای تسویه دیون خود به نهاد های عمومی ، از آسان ترین و مخرب ترین روش های ممکن ، یعنی واگذاری شرکتهای پتروشیمی استفاده می کردند ، لذا ضمن انجام واگذاری های به مجموعه های که به لحاظ سازمانی صلاحیت و اهلیت واگذاری را نداشته اند ، کماکان عمده شرکتهای پتروشیمی دولتی و یا شبه دولتی ( خصولتی ) باقی مانده اند که معضلات زیر را پدیده آورده است :  

  • ناکارآمدی مدیران جدید .
  • مفاسد آشکار و نهان حاکم درصنایع پتروشیمی .
  • حذف و یا کم اثرشدن واحد های تحقیق و توسعه (R&D ) .
  • استفاده از دانش فنی ازرده خارج شده در احداث واحد های جدید که خروجی آن محصول نهایی کم کیفیت وبا هزینه های تمام شده بالا به لحاظ مصارف بالای انرژی .
  • احداث واحد های جدید بدون درنظرگرفتن پتانسیل های بازارمصرف داخلی و یا مزیت های خارجی و درنتیجه ، فعالیت با ظرفیت های پائین .

  

(۴) - موانع سیاسی :

بدون شک در بررسی موانع پیش رو توسعه کشور، موانع سیاسی در رتبه اول اهمیت قراردارد وتا زمانی که موانع سیاسی منبعث ازنوع مناسبات سیاسی کشورمان با سایر کشورها ، سامان نگیرد ، هرنوع راهکاری به مثابه درمان موقت بوده و پس از مدتی نابسامانی ها ازناحیه دیگر بروز و ظهورخواهد کرد . لذا از موانع سیاسی تاثیرگذاردرتوسعه صنعت پتروشیمی کشور، می توان به موارد ذیل اشاره کرد :

  • سایه تحریم ها ، واقعیت آنست که برغم فعالیت های ستایش برانگیز دولت یازدهم درتحقق برجام ، به لحاظ برخی سنگ اندازی های داخلی واظهارات واقدامات تشنج آفرین داخلی درعرصه جهانی و همچنین ترس از مکانیزم ماشه ایالات متحده آمریکا ، ما را در هیچکدام ازحوزه های سرمایه گذاری خارجی ، تبادلات بانکی ، توسعه مراودات تجاری با سایر کشورها به مقصود نرسانده است . و تازمانی که این معضل به قوت خود باقی باشد ، اهم موانع پیشه روصنعت کشور مرتفع نخواهد شد .
  • وزارت امورخارجه ، با وجود ایجاد معاونت اقتصادی ، کمترین تاثیرگذاری را در مدد رسانی به شکوفایی اقتصادی و رفع موانع پیش گفته داشته است . و عملا" به معاونتی کم اثر تبدیل شده است .
  • تعرفه های ترجیحی گمرگی ، دستگاه های دیپلماسی کشو ها ، در انعقاد تفاهم نامه تعرفه های ترجیحی و یا معافیت های گمرکی از کشورهای هدف  ، پیشرو و بسترراهکارهای فوق را برای سایر دستگاه های حاکمیتی کشورها هموارمی نمایند و این ضعف معاونت اقتصادی وزارت خارجه خواهد بود که در پیشبرد اهداف فوق موفق نبوده است که شاید ناشی از عدم بهره مندی ازنیروهای کارآمد و آگاه در حوزه های اقتصادی و صنعتی  و همچنین عدم تعامل سازنده با دستگاه های مربوطه بوده است . بعنوان مثال در فهرست تعرفه های ترجیحی فی مابین با کشورترکیه به جای تکیه برمحصولات پرمزیتی  چون پتروشیمی به اقلام کم اهمیتی مانند ، آب پنیر ، ماهی ، هندوانه و امثالهم تکیه شده است . این درحالیست که کشورهای مانند عربستان و کره جنوبی ازمعافیت های تعرفه صفر درصدی درصادرات برخی اقلام پتروشیمی به کشوری چون ترکیه برخوردارند ، لیکن ایران برغم داشتن مزیت های چون نزدیکی ، ازچنین امتیازهای بی بهره مانده که موجبات غیررقابتی شدن برخی محصولات را دربازاری چون ترکیه را فراهم آورده است .
  • کلام آخردر این بخش اینکه هیچ کشوری دوست و دشمن ابدی ندارد و این استراتژی کشورها می باشد که تولید دوست و دشمن می کند و هستند کشورهای که دراین مسیربا ظاهری دوست اقدامات غیردوستانه ای انجام می دهند ، مانند کشور چین که اخیرا" معضلاتی درحساب بانکی شرکتهای ایرانی مقیم در آن کشور را فراهم آورده و یا اینکه سالهاست که مانع عضویت این در WTO بوده است و همچنین با حمایت این کشورو خواست آمریکا مسیرطبیعی جاده ابریشم به جای ایران ازشمال ایران عبورمی کند که می توانست سالیانه صد ها میلیون دلار به اقتصاد ایران کمک نماید .

 

راهکارهای رفع موانع توسعه صادرات محصولات پتروشیمی

جهت برون رفت ازشرایط بحرانی رکود ، بیکاری ، نوسانات ارزی ، و کمک به توسعه اقتصادی کشور، ضمن تکیه برضرورت رفع موانع پیشگفتار،  به موارد ذیل نیزمی توان اشاره نمود :

  • تاسیس شرکت تعاونی حمل و نقل ترکیبی توسط شرکتهای پتروشیمی کشور ، به جهت ساماندهی بازار۱.۶ میلیارد دلاری صنعت حمل نقل محصولات پتروشیمی .
  •  شیشه ای کردن ویترین مدیریت فروش پتروشیمی ها ، به جهت مبارزه با مفاسد  آشکار و نهان حوزه بازرگانی پتروشیمی ها ودرنتیجه تبدیل مارکت ایران بعنوان یکی ازمراجع قیمت گذاری های جهانی در برخی ازاقلام پرمزیت .
  • کمک به نقدینگی پتروشیمی ها با تنفس پرداخت دوماه برای خرید خوراک پتروشیمی ها  .
  • تغییراستراتژی صادرات مبداء محور به صادرات مقصد محورکه دربرگیرنده مزیت های زیربرای خریداران خارجی خواهد بود و درنتیجه به تثبیت بازارهای صادراتی کمک خواهد نمود :
  • کاهش ریسک خریداران
  • کاهش بازه زمانی تحویل کالا
  • اطمینان بازارمصرف ازاستمرارتامین
  • رقابت پذیری بیشتر در قیاس با رقبای جهانی

        سعید پورفرهادی

                  عضواتاق بازرگانی تهران و اتحادیه صادرکنندگان نفت . گاز و پتروشیمی جمهوری اسلامی ایران .


رمز عبور خود را فراموش کرده اید ؟