نبرد زنان در جشنواره فیلم کن ادامه می یابد :سینما - تلکسیران
گوش به زنگگوش به زنگ

نبرد زنان در جشنواره فیلم کن ادامه می یابد


مسئله کم رنگ بودن حضور زنان، به ویژه کارگردانان زن در جشنواره کن همواره یکی از انتقادات وارده به این فستیوال بوده است. امسال اما اصحاب این جشنواره تلاش کردند این ضعف را جبران کنند، از جمله با برابری تعداد کارگردانان زن و مرد در بخش های مختلف جشنواره و هیئت داوران.

صحنه ای از  دختران آفتاب  اثر ایوا هاسن، یکی از سه کارگردان زن که در جشنواره رقابت می کند

صحنه ای از دختران آفتاب اثر ایوا هاسن، یکی از سه کارگردان زن که در جشنواره رقابت می کند

دختران آفتاب فیلم ایوا هاسن، به خاطر این که موضع اصلی اش زنان ِ در نبرد است اثری نادر باقی می ماند. در سالی با نبردهای تاریخی علیه وضع موجود روابط جنسیت و قدرت، داستان این فیلم طنین خاصی می یابد.

خانم هاسن درباره این فیلم که اکران اول اش را در جشنواره فیلم کن خواهد داشت، گفت:

در چنین لحظه مهمی در تاریخ زنان – که یک تغییر الگو تلقی می شود – بسیار شگفت زده شدم که تا پیش از این هیچ کاری در چنین سطحی انجام نگرفته بود. من به عنوان یک زن، در طی یک سال اخیر بسیار خشمگین بوده ام.

در دختران آفتاب ، یک وکیل سابق(گلشیفته فراهانی) پس از فرار از بردگی تحت سلطه افراط گرایان، به یک گروهان زنان در کردستان می پیوندد. او به فرماندهی می رسد و تجربه های خود را برای یک گزارشگر جنگ(امانوئل برکوت) روایت می کند. درام حاصل از این فیلم، به خاطر بازسازی دیدگاه های سنتی، با پلنگ سیاه اثر تیری فرمو، کارگردان فستیوال، مقایسه شده است.

خانم هاسن گفت:

در تجربه خودم زنان بسیاری را دیده ام که ضایعه های شدیدی را از سر گذرانده اند، اما اکثر آن ها فوق العاده قوی و انعطاف پذیر و به شدت مقاوم هستند. این داستان ها برای سایر زنان حقیقتا نیروبخش و الهام بخش اند، و احساس کردم که به اندازه کافی بازگو نشده اند.

 

در تجربه خودم زنان بسیاری را دیده ام که ضایعه های شدیدی را از سر گذرانده اند، اما اکثر آن ها فوق العاده قوی و انعطاف پذیر و به شدت مقاوم هستند

در تجربه خودم زنان بسیاری را دیده ام که ضایعه های شدیدی را از سر گذرانده اند، اما اکثر آن ها فوق العاده قوی و انعطاف پذیر و به شدت مقاوم هستند

 

خانم هاسن یکی از سه کارگردان زن در بخش رقابتی فیلم در کن(که از ۱۹ می آغاز می شود) است.

در گذشته، این جشنواره به خاطر نابرابری جنسیتی در برنامه های خود مورد انتقاد بوده است. امسال، کشمکش های سیاسی اضطراری دیگر نیز مورد توجه قرار گرفته اند.

اگر چیزی قرار باشد نسخه هفتاد و یکم این جشنواره را (در پنجاهمین سالگرد اعتراضات می ۱۹۶۸ در فرانسه علیه رئیس جمهور وقت، شارل دو گل، وقتی که فستیوال پس از چند روز از گذشت اعتراضات تعطیل شد) تعریف کند همانا عدم امکان فصل بندی کردن فیلم ها در زمان های پر آشوب است.

در بخش رقابتی سال ۲۰۱۸ این جشنواره آخرین ساخته جعفر پناهی کارگردان ایرانی با عنوان سه رخ نیز حضور دارد . کریل سربرنیکوف، کارگردان روسی فیلم لتو ، نیز فیلمی در بخش رقابتی جشنواره دارد که موضوع آن موسیقی راک اند رول در روسیه طی دهه ۱۹۸۰ است. البته سربرنیکوف کارگردان برجسته تئاتر، در مسکو تحت حصر خانگی است.

حتی طی چند هفته از زمان اعلام برنامه های امسال جشنواره، درام های سیاسی تازه ای ظهور یافته اند. فیلم رفیقی (دوست) اثر وانوری کاهیو، در کشور این کارگردان، کنیا، ممنوع شده است. این فیلم که نخستین فیلم برگزیده کنیا در تاریخ کن است ماجرای عشقی دو زن جوان، که امری ممنوعه و غیر قانونی در آن کشور محسوب می شود، به نمایش می گذارد.

خانم کاهیو ساعاتی پس از اینکه هیئت اعطای جواز فیلم کنیا ممنوعیت فیلم را اعلام نمود، در مصاحبه ای گفت:

همان طور که داشتن فیلمی که به کن راه یافته افتخار بسیار بسیار بزرگی است به همان اندازه هم شما می خواهید مردمی که فیلم را برای شان ساخته اید بتوانند آن را ببینند.

فیلم   رفیقی  (دوست ) ساخته وانوری کاهیو در کشورش، کنیا، ممنوع شده است. این فیلم ماجرای عشقی دو زن جوان است، امری که در کنیا ممنوع و غیرقانونی است

فیلم رفیقی (دوست ) ساخته وانوری کاهیو در کشورش، کنیا، ممنوع شده است. این فیلم ماجرای عشقی دو زن جوان است، امری که در کنیا ممنوع و غیرقانونی است

 

برای کارگردانی مثل خانم کاهیو، کن خانه فیلم های تبعید شده است. با این حال، در سطحی عمومی تر، این جشنواره همچنان جلوه گاه متعهدانه ای برای هنر سینما باقی می ماند، چه با هدفمندی سیاسی چه بدون آن؛ صحنه ای بسیار بزرگ در عصر پرده ها و صفحه های کوچک.

در سنت کارگردانی کن این به معنی پرتو افکندن بر فیلم سازانی است چون ژان لوک گدار ( کتاب تصویر )، آلیس رورواچر ( خوشحال مثل لاتزارو )، اسپایک لی(BlackKkKlansman)، لی چانگ-دونگ ( سوزاندن )، و جیا ژانگ که( خاکستری ناب ترین سفید است ). ستارگان هم که البته دشواری ایجاد نمی کنند؛ پنلوپه کروز و خاویر باردم فیلم افتتاحیه فستیوال یعنی همه می دانند اثر اصغر فرهادی را معرفی می کنند.

پیش بینی در مورد این آثار همچنان زیاد است، و در جو داغ رسانه های خبری، کن سعی می کند که تأثیر اکران های اول جهانی خود را حفظ نماید. یک تغییر شیوه، زمان بندی فیلم برداری مطبوعاتی را هماهنگ خواهد ساخت تا پیش از نمایش پر زرق و برق فرش قرمز انجام گیرد. این حرکت گویا برای اطمینان از این بابت است که هیچ فیلم ساز یا بازیگری لازم نباشد که ریویو ( یا توئیت) منفی ای را از پیش بخواند. چنین کاری همچنین برای آن انجام می گیرد که احساس رازآلودگی و انحصاری بودن جشنواره را ایجاد نماید.

این امر احتمالا برای تهیه کنندگان و مدیران تبلیغات که به دنبال مدیریت برداشت های اولیه از فیلم های شان هستند تا حدودی همچون یک خوش خدمتی به نظر برسد. اما این تغییر همچنین هوادارانی در میان فیلم سازانی دارد که مایل اند اندکی راز و ابهام در مورد آثارشان حفظ شود.

خانم رورواچر کارگردان خوشحال مثل لاتزارو که داستانی است درباره یک آدم روستایی معصومی که دنیای خودش را ترک می کند، در یک ای میل نوشت:

فیلم ها حاصل قدرت جادویی اند، و اجزا را حتی پیش از این که یک آزمایش، نتایج زیان بخش را اثبات کند نشان می دهد. این مثل دعوت دوستان به خوردن پاستا است، دوستان واقعی نمی پرسند: چه پاستایی؟ کدام سس؟

فیلم خانم کاهیو در این چیدمان هنری فیلم برداری شد؛ این نخستین فیلمی است که از کنیا به جشنواره کن راه یافته است

فیلم خانم کاهیو در این چیدمان هنری فیلم برداری شد؛ این نخستین فیلمی است که از کنیا به جشنواره کن راه یافته است

 

خانم رورواچر فیلم شگفتی ها را در بخش نوعی نگاه جشنواره کن در سال ۲۰۱۴ به نمایش گذاشت. پس از او نامزدهای دیگر بخش نوعی نگاه این فیلم سازان بوده اند: بی گان ( سفر دراز روز به شب )، اولریش کوهلر ( در اتاق من ) و، از زمره چندین فیلم سازی که برای نخستین بار اثری را در کن اکران می کردند، ونسا فیلهو ( فرشته رو ).

این بخش نشان دهنده تلاش های جشنواره کن برای پرداختن به مسئله نابرابری جنسیتی میان کارگردانان آن است. حدود نیمی از فیلم های این بخش را زنان کارگردانی کرده اند. بازیگر و فیلم ساز هندی نادیتا داس، که همواره در کن حضور داشته از جمله دو بار به عنوان عضو هیئت داوران، یکی از این کارگردانان است.

در مانتو که باز خانم داس آن را نوشته، او ماجرای نویسنده اردو، سعادت حسن مانتو، را روایت می کند که نقدی شوخ طبعانه اما بی رحمی است از تقسیم هند.

خانم داس سینما و سیاست را دست در دست هم ترسیم می کند. او در ای میلی نوشت:

برای من، فیلم ها همواره ابزاری برای یک هدف بوده اند. من ابایی ندارم که اذعان کنم آنچه می خواهم از طریق فیلم انتقال دهم همانا شکلی را که می خواهم استفاده کنم، تعیین می کند.

داستان هایی که خانم داس و خانم هاسن روایت می کنند با مفهوم بزرگ تری جور در می آید که جشنواره کن می خواهد به عنوان دنیای در حال تغییر جا بیندازد. جشنواره امسال دو عضو ویژه دارد ( کیت بلانشت و اورسولا مه یر ) و اعلام کرده که می خواهد در پرسنل اجرایی اش تساوی را رعایت کند.

کریل سربرنیکوف، کارگردان   لتو  ، فیلمی در بخش رقابتی و درباره موسیقی راک اند رول روسیه در دهه ۱۹۸۰؛ او در مسکو در حصر خانگی است

کریل سربرنیکوف، کارگردان لتو ، فیلمی در بخش رقابتی و درباره موسیقی راک اند رول روسیه در دهه ۱۹۸۰؛ او در مسکو در حصر خانگی است

همچنین اعلام شده که سازمان های تایمز آپ، ۵۰۵۰ x ۲۰۲۰ و سازمان های بین المللی مشابه برای برگزاری کنفرانسی گرد هم خواهند آمد.

در چنین حال و هوایی، نقش کن در تعریف تاریخ فیلم به شکل ویژه ای حساس می شود. این امر برجستگی تازه ای به بخش کلاسیک های کن می دهد، که معمولا نگاه تار موقرانه ای به ترمیم و بازسازی است به علاوه مستندهای دوست داران سینما. یکی از فیلم های برگزیده امسال، مستند طبیعی باش: داستان ناگفته آلیس گی-بلانش است که پرتوی بر زندگی این فیلم ساز قدیمی فرانسوی می افکند، فیلم سازی که در سال های اخیر توجه جدیدی را به خاطر کار پیشگامانه اش در اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ به خود جلب کرده است.

به دور از هر گونه ابهام، این فیلم تاریخی یک روایت گر معروف دارد: جودی فاستر، که او نیز با اطلاع یافتن از خانم گی-بلانش شگفت زده شده بود. خانم فاستر که یک عضو با تجربه کن است و در چند عرصه کار می کند در ای میلی نوشت:

با خودم فکر می کردم که من چگونه تا حالا هرگز چیزی درباره او نشنیده بودم؟ او نویسنده، تهیه کننده، و مدیر استودیو بوده و تجربه ساخت ۱۰۰۰ فیلم را داشته است.

طبیعی باش در بخش رده بندی سالانه فیلم های غیر رقابتی پخش خواهد شد. برگزیده های نیمه شب ( از جمله فارنهایت ۴۵۱ اثر رامین بحرانی) و نیز پخش های ویژه، از ۲۰۰۱: اودیسه فضایی به مناسبت پنجاهمین سال ساخت آن گرفته تا فیلم مستند ویم وندرس درباره پاپ فرانسیس، نیز در جشنواره خواهند بود.

جشنواره همچنین بخش مکمل همیشگی کودکان وحشتناک و موارد معروف را دارد. بله، لارس فون تریر( خانه ای که جک ساخت ) پس از محرومیت، دوباره حضور می یابد. و نیز تری گیلیام با فیلم مردی که دون کیشوت را کشت که در معرض تهدیدهای قانونی توسط یک تهیه کننده قرار گرفته است.

اما امسال، گویا بعید است که کن همچنان همان حباب هنر، افسون و دسیسه شایعاتی باشد که حاضران همواره می شناخته اند. نشانه های اولیه می گویند که جشنواره دارد تصدیق می کند که سینما، همانند جهان، وارد یک دوره تغییر شده است. این را همه می دانند ( برای این که عنوان فیلم افتتاحیه را عاریه گرفته باشیم) و، گویا، کن نیز این را فهمیده است.

منبع: nytimes.com